براساس گزارش این سازمان که روز شنبه، ۱۳ سرطان، در وبسایت آن منتشر شده، این اعدامها در زندانهای مختلف ایران اجرا شده است. بیشترین موارد اعدام مربوط به زندانیان متهم به قتل عمد با ۵۴ مورد بوده و پس از آن، ۴۴ نفر به اتهام جرایم مرتبط با مواد مخدر اعدام شدهاند.
ههنگاو گفته است که هویت تمامی ۱۰۹ زندانی اعدامشده در دسترس این نهاد قرار گرفته، اما جزئیات مربوط به هویت و اتهامات پنج شهروند افغانستان را منتشر نکرده است.
به گفته این سازمان، شمار اعدامها در ماه جون امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته، حداقل ۱۰ درصد افزایش یافته است.
نصرالله ستانکزی، استاد پیشین پوهنځی حقوق پوهنتون کابل، در گفتوگو با رادیو آزادی، اعدام شهروندان افغانستان در ایران را «فراقانونی و فراقضایی» خواند.
ایران که از نظر شمار اعدامها در میان کشورهای جهان یکی از رکوردداران است، متأسفانه بهویژه در مورد اتباع خارجی، بهخصوص شهروندان افغانستان، اصول محاکمه عادلانه را رعایت نمیکند
او گفت: "ایران که از نظر شمار اعدامها در میان کشورهای جهان یکی از رکوردداران است، متأسفانه بهویژه در مورد اتباع خارجی، بهخصوص شهروندان افغانستان، اصول محاکمه عادلانه را رعایت نمیکند. از جمله، بسیاری از متهمان از حق داشتن وکیل محروماند و در برخی موارد حتی از اتهام خود نیز آگاهی کامل ندارند. بنابراین، این اقدامات فراقانونی، فراقضایی و مغایر با تمامی موازین حقوق بشری است."
این در حالی است که سازمان حقوق بشر ایران نیز گزارش داده که جمهوری اسلامی روز شنبه سه شهروند افغانستان را در زندانهای یزد و شیراز اعدام کرده است.
به گفته این سازمان، این افراد نورجلال مجاهد، میرویس خلیلزاده و ابراهیم احمدشاهی نام داشتهاند.
براساس گزارش نهادهای حقوق بشری، پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، شمار اعدام شهروندان افغانستان در ایران بهگونه چشمگیری افزایش یافته است. سازمان حقوق بشر ایران مستقر در ناروی، پیش از این گفته بود که ایران در سال ۲۰۲۵ میلادی دستکم ۸۴ شهروند افغانستان را اعدام کرده است.
حکومت طالبان تاکنون هیچ واکنش رسمی و علنی در محکومیت اعدام شهروندان افغانستان در ایران منتشر نکرده است، هرچند گفته است که درباره وضعیت زندانیان افغان با مقامهای ایرانی در تماس و رایزنی بوده است.
نهادهای حقوق بشری بارها از مقامهای ایران خواستهاند که اجرای مجازات اعدام، بهویژه در مورد اتباع خارجی، را متوقف کرده و حق دسترسی متهمان به وکیل، مترجم و محاکمه عادلانه را تضمین کنند.
بر اساس گزارش نهادهای حقوق بشری، شهروندان افغانستان پس از ایرانیان، یکی از بزرگترین گروههای اتباع خارجی هستند که در سالهای اخیر در ایران اعدام شدهاند.
