بهگفته این مهاجران، دکانها، مارکیتها و سایر املاک و داراییهایشان در پاکستان جا مانده و به آنان فرصت داده نشده تا آن را تصفیه کنند یا به شخص دیگری بسپارند.
حاجی لالا، یکی از این مهاجرین است که دو ماه پیش از پاکستان اخراج شد.
او میگوید که خانوادهاش پس از نزدیک به ۴۰ سال زندگی در شهر پشاور، مرکز ایالت خیبرپختونخوا، به گونه اجباری به افغانستان بازگردانده شده، اما تجارت، داراییها و وسایل کارشان در پاکستان باقی مانده است.
او که پیش از این در کار فروش تایر موتر فعالیت داشت و اکنون همراه خانوادهاش در ولایت ننگرهار زندگی میکند، به رادیو آزادی گفت:
تمام سرمایه و دارایی ما در پاکستان باقی مانده است، زیرا پولیس بسیار ما را تحت فشار قرار میداد.
"تمام سرمایه و دارایی ما در پاکستان باقی مانده است، زیرا پولیس بسیار ما را تحت فشار قرار میداد. همه چیز همانجا ماند. اکنون در افغانستان با وضعیت بسیار دشواری روبهرو هستیم. پولهای ما نیز نزد پاکستانیها باقی مانده، اما آنها آن را پس نمیدهند، هر بار بهانهی میآورند. اینجا هم هیچ کار و درآمدی نداریم. مجبور هستم دوباره به صورت قاچاقی به پاکستان بروم، چون سرمایه و کار و بارم آنجا مانده است."
حاجی لالا میگوید که چندین بار تلاش کرده تا به گونه قانونی برای جمعآوری سرمایهاش به پاکستان برود، اما برایش ویزه صادر نمیشود.
عبدالمطلب خان که حدود هشت ماه پیش همراه خانوادهاش از اسلامآباد به کابل بازگردانده شده، میگوید که حاصل ۳۰ سال کار و سرمایهاش در پاکستان باقی مانده است.
او مدعی است که چند ماه پیش زمانیکه بخشی از اموال تجاری خود را به افغانستان انتقال میداد، پولیس پاکستان در گذرگاه تورخم دهها هزار کلدار پاکستانی از او گرفته است.
اینجا هم هیچ کاری وجود ندارد.
او گفت: "ما ۴۷ سال در پاکستان زندگی کردیم. زمانیکه برگشتم، یک دکان فروش لباسهای گند افغانی داشتم که هفت یا هشت سال در آن کار کرده بودم. وقتی به تورخم رسیدیم، زنان و کودکان ما به این طرف عبور کردند و در کمپ عمری ماندند، اما مرا دو شب و دو روز در آن سوی مرز نگه داشتند و ۱۳۰ هزار روپیه پاکستانی از من گرفتند. با من بسیار بد رفتار کردند و اموالم را نیز دو شب توقیف کردند. اینجا هم هیچ کاری وجود ندارد."
او میگوید مقدار زیادی از اجناس دکانش، پولهای قرضیاش و پارچههایی که نزد خیاطان سپرده بود، همچنان در پاکستان باقی مانده است.
بهگفته این مهاجران، به دلیل هشدارهای فوری و عملیات پولیس پاکستان، فرصت نیافتند داراییهای خود را حفظ کنند، کاروبارشان را جمع کنند یا وسایل شخصیشان را با خود بیاورند.
آنان میگویند که دکانها و محلهای تجاری آنان هنوز در پاکستان بسته مانده و اجازه دسترسی یا انتقال داراییهایشان به آنها داده نشدهاست.
آنان میافزایند که حاصل سالها زحمت و سرمایهشان را از دست دادهاند و اکنون با مشکلات شدید اقتصادی روبهرو هستند.
این مهاجران بازگشته از حکومت طالبان میخواهند از طریق گفتوگو با مقامهای پاکستانی، زمینه بازگرداندن داراییها و سرمایههای آنان را فراهم کند.
تلاش کردیم نظر حکومت طالبان را نیز در این مورد داشته باشیم، اما عبدالمطلب حقانی، سخنگوی وزارت امور مهاجرین و عودتکنندگان آنان، با وجود تماسهای مکرر ما تا زمان تهیه این گزارش پاسخی نداد.
همچنین موفق نشدیم دیدگاه مقامهای حکومت پاکستان را نیز دریافت کنیم.
با این حال، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، پیش از این به رادیو آزادی گفته بود که تلاش میکنند امکانات زندگی را برای مهاجران بازگشته در داخل افغانستان فراهم کنند و از حکومت پاکستان نیز خواسته اند به افغانها فرصت دهد تا داراییهای خود را جمعآوری کنند.
اتاق تجارت و سرمایهگذاری افغانستان نیز پیشتر بدون ارائه آمار دقیق، به رادیو آزادی تأیید کرده بود که میلیاردها دالر سرمایه تاجران افغان در پاکستان باقی مانده و مسئولان باید به این مشکل رسیدگی کنند.
این درحالیست که کمبود فرصتهای کاری، مشکلات اقتصادی و نبود سرپناه مناسب در افغانستان، زندگی مهاجران بازگشته را دشوارتر کردهاست.
بسیاری از خانوادهها میگویند که آغاز دوباره زندهگی برای آنان آسان نیست و با مشکلات فراوانی از جمله تأمین غذا، سرپناه، خدمات صحی و آموزش روبهرو هستند.
در همین حال، پاکستان در هفتههای اخیر بار دیگر روند اخراج مهاجران افغان را شدت بخشیده است.
در مجموع، روند بازگشت مهاجران افغان از پاکستان تأثیر عمیقی بر زندگی هزاران خانواده گذاشته است.
از دست دادن داراییها، بیثباتی اقتصادی و دشواری بازسازی زندگی، از مهمترین چالشهایی است که مهاجران بازگشته با آن روبهرو هستند و حل آن نیازمند همکاری نهادهای ملی و بینالمللی است.
