بنیت روز یکشنبه ۱۵سنبله در پیامی در صفحهٔ ایکس که همراه با گزارش خود دربارهٔ وضعیت حقوق بشر در افغانستان تحت کنترول طالبان منتشر کرده گفت که این گزارش روز دوشنبه به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد ارائه خواهد شد.
بنیت افزوده است که هرچند آموزشهای دینی از مدتها پیش بخشی از نظام آموزشی افغانستان بوده، اما گسترش سریع مدارس دینی نگرانیهایی را به وجود آورده است؛ زیرا این مدارس جای آموزشهای رسمی را میگیرند.
بر اساس گزارش بنیت، شمار مدارس دینی ثبتشده که پیش از بازگشت طالبان به قدرت حدود ۵ هزار بود، تا سپتمبر ۲۰۲۵ به بیش از ۲۳ هزار مدرسه افزایش یافته است.
بنیت هشدار داده است که در شرایطی که دختران از مکاتب متوسطه و پوهنتون ها منع شدهاند، افزایش شمار مدارس دینی میتواند پیامدهای درازمدتی بر وضعیت اجتماعی و اقتصادی افغانستان داشته باشد.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان، هفتهٔ گذشته (۸ سنبله) گفت که در حال حاضر ۱۰ میلیون و ۳۶۳ هزار دانشآموز، محصل و طلبهٔ مدارس دینی در مکاتب، پوهنتونها و مدارس دینی دولتی و خصوصی مشغول آموزش هستند.
اما وزارت معارف طالبان دو سال پیش گفته بود که ۲۰ هزار مدرسهٔ دینی ایجاد کرده و قرار است در سال بعد ۱۶ هزار مدرسهٔ دیگر نیز ایجاد کند.
مدارس دینی به یکی از مکانهای ادامهٔ آموزش برای دخترانی تبدیل شدهاند که از آموزشهای متوسطه منع شدهاند
مدارس دینی به یکی از مکانهای ادامهٔ آموزش برای دخترانی تبدیل شدهاند که از آموزشهای متوسطه منع شدهاند.
با این حال، بنیت میگوید که همچنان دربارهٔ محتوای آموزشی این مدارس، محدودیتهای اعمالشده بر دانشآموزان و فعالیتهایی که در این نهادها انجام میشود، نگرانیهایی وجود دارد.
شماری از متخصصان بخش آموزش میگویند که نصاب مدارس دینی افغانستان بسیار قدیمی است و نیاز به بازنگری دارد تا بتواند به نیازهای زمان و شرایط کنونی پاسخ دهد.
فضل هادی وزین، متخصص امور دینی و استاد شرعیات، نیز این موضوع را تأیید میکند و میگوید که نصاب مدارس دینی افغانستان حدود یکونیم قرن قدامت دارد.
"این نصاب نیاز به بازنگری دارد. نصابی که در آن زمان ساخته شده بود، به نیازهای همان دوره پاسخ میداد؛ اما اکنون که وضعیت بسیار تغییر کرده و شرایط دگرگون شده است، نصاب مدارس دینی نیز باید تغییر کند و در آن اصلاحات به وجود بیاید؛ زیرا نصاب باید همگام با تحولات زندگی رشد و پیشرفت کند."
گزارشگر ویژهٔ حقوق بشر سازمان ملل متحد برای افغانستان، گفته است که بارها از خانوادهها در مورد نگرانیهایی مبنی بر اینکه تغییراتی در رفتار و دیدگاه دانشآموزان مدارس دینی به وجود آمده، شنیده است
اکنون که وضعیت بسیار تغییر کرده و شرایط دگرگون شده است، نصاب مدارس دینی نیز باید تغییر کند و در آن اصلاحات به وجود بیایدفضل هادی وزین
بر اساس گزارش بنیت، برخی زنان و دختران گفتهاند که پس از آغاز آموزش پسران و مردان در مدارس دینی، شماری از آنان محدودیتهای پوشش و رفتار را بر زنان خانواده های خود افزایش دادهاند.
این گزارش همچنین داستان دختری را بازگو میکند که خواهرش در یک مدرسهٔ دینی در کابل آموزش میدید و علاقهٔ زیادی به نقاشی داشت.
اما پس از آنکه یکی از آموزگاران به او گفت که نقاشی خلاف شریعت است، او نقاشی را ترک کرد.
سازمان ملل متحد بارها خواستار دسترسی فراگیر و برابر زنان و دختران افغان به آموزش شده است؛ اما طالبان همچنان دختران را از آموزشهای متوسطه و عالی منع کرده اند.
مستوره سیلاب، کارمند یک نهاد آموزشی خصوصی در افغانستان، میگوید که آموزش دختران در مدارس دینی نمیتواند جای آموزش در مکاتب عمومی را بگیرد و در کنار علوم دینی، باید علوم عصری نیز تدریس شود. او به رادیوآزادی گفت:
"علوم عصری و علوم دینی در کشورهای اسلامی لازم و ملزوم یکدیگر هستند. اگر نصاب مشخصی وجود داشته باشد و در کنار علوم دینی، علوم عصری نیز در آن گنجانده یا به آن افزوده شود، میتواند نتیجهٔ خوبی داشته باشد."
شمار مدارس دینی در حالی افزایش مییابد که افغانستان، بهویژه در بخش آموزش دختران، با یک بحران عمیق آموزشی روبهرو است.
نهادهای حقوق بشری و سازمانهای وابسته به ملل متحد هشدار دادهاند که محرومکردن دختران از آموزشهای متوسطه و عالی، میلیونها زن و دختر افغان را از تحصیل محروم میکند و زمینهٔ رشد نیروی متخصص و مسلکی آیندهٔ کشور را محدود میسازد.
هشدار ریچارد بنیت هم نشان میدهد که تغییرات در نظام آموزشی افغانستان ممکن است تنها به دسترسی به آموزش محدود نماند، بلکه در سالهای آینده بر روابط خانوادگی، هنجارهای جنسیتی، فرصتهای کاری و وضعیت توسعهٔ اجتماعی کشور نیز تأثیر بگذارد.
