حقوق انسانی کودکان باید رعایت و نباید بیشتر از این نقض شودامیر گران کارشناس امور حقوقی
در گزارش جدید سرمنشی ملل متحد که هفدهم میزان منتشر شد، گفته شده که از آغاز سال ۲۰۲۳ تا پایان سال ۲۰۲۵، چهار هزار و ۵۸۲ مورد تخلف جدی در برابر کودکان در افغانستان تأیید شده است.
هرچند این رقم در مقایسه با دور قبلی گزارش‌دهی ۳۸ درصد کاهش یافته، اما سازمان ملل متحد تأکید می‌کند که این کاهش نباید به معنی بهبود کلی وضعیت کودکان در افغانستان تلقی شود.
بر اساس گزارش، بیشترین تخلفات ثبت‌شده مربوط به جلوگیری از رسانیدن کمک‌های بشردوستانه به افراد نیازمند است که تعداد آن به دو هزار و ۲۴۱ مورد می‌رسد. این رقم در مقایسه با دوره قبلی ۱۸۹ درصد افزایش را نشان می‌دهد.
در گزارش همچنان گفته شده که در جریان سه سال، یک هزار و ۴۱۵ کودک کشته یا زخمی شده‌اند.
بر اساس معلومات ملل متحد، ۸۰ درصد مجموع تلفات کودکان در نتیجه مواد انفجاری رخ داده است.
به گفتۀ سازمان ملل متحد، افغانستان هنوز هم یکی از آن کشورهای جهان است که ماین‌ها و سایر مهمات منفجرنشده باقی‌مانده از درگیری ها در آن، تهدید جدی برای زندگی کودکان به شمار می‌روند.
در گزارش، به‌حیث نمونه، از رویداد هفته گذشته یاد شده که در نتیجه انفجار یک مرمی هاوان، سه کودک کشته شدند.
دفتر هماهنگی کمک‌های بشردوستانه ملل متحد، اوچا، نیز روز چهارشنبه گذشته، گفت که در هشت ماه نخست سال جاری، ۷۸ درصد قربانیان رویدادهای مرتبط به انفجار ماین‌ها و سایر مهمات در افغانستان کودکان بوده‌اند.
ونیسا فریزر، نماینده ویژه سرمنشی ملل متحد که وضعیت کودکان در منازعات مسلحانه را نظارت می‌کند، می‌گوید که هیچ کودکی نباید با این ترس زندگی کند که مکتب، سرک یا محل بازی‌اش به یک مکان برای مرگ و زخمی‌شدن تبدیل شود.
او از همۀ طرف‌های درگیر در جنگ خواسته است تا اقدامات لازم را برای حفاظت از کودکان انجام دهند و تلاش‌ها برای پاک‌سازی ماین‌ها و مواد منفجرنشده در افغانستان افزایش یابد.
استخدام کودکان و استفاده از آنها در فعالیت‌های مسلحانه
سازمان ملل متحد می‌گوید که در دورۀ سه‌ساله این گزارش، ۵۵۷ مورد استخدام و استفاده از کودکان در فعالیت های مسلحانه تأیید شده که در مقایسه با دوره قبلی، ۸۱ درصد افزایش را نشان می‌دهد.
در جریان همین مدت، ۳۱ کودک به دلیل اتهامات مرتبط با امنیت ملی یا ادعای ارتباط با گروه‌های مسلح، از آزادی محروم شده‌اند.
اما سازمان ملل متحد می‌گوید که این رقم وضعیت واقعی همۀ کودکان دستگیر‌شده را نشان نمی‌دهد، زیرا محدودیت‌های نظارت بر محلات نظارت و توقیف در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ از تأیید موارد بیشتر مانع شده بود.
کودکانی که به افغانستان می آیند، ناگزیر هستند که با خانواده های خود کمک اقتصادی کنند، آنها باید کار کنندامیر گران کارشناس امور حقوقی
بر اساس این گزارش، بخش عمده تخلفات جدی تأییدشده در برابر کودکان به طالبان نسبت داده شده و پس از آن، افراد ناشناس قرار دارند.
کودکان افغان با چه مشکلاتی روبرو هستند و طالبان و جامعه بین‌المللی چه اقداماتی باید انجام دهند؟
از امیر گران کارشناس امور حقوقی می شنویم:
"حقوق انسانی آنها باید رعایت و نباید بیشتر از این نقض شود، از سوی دیگر میلیون ها افغان جبراً از ایران و پاکستان به افغانستان اخراج می شوند که مشکلات را بیشتر می کند، فراهم ساختن سرپناه و آموزش برای آنها دشوار است، علاوه بر این، کودکانی که به افغانستان می آیند، ناگزیر هستند که با خانواده های خود کمک اقتصادی کنند، آنها باید کار کنند، بنابراین با در نظرداشت این وضعیت، گروه طالبان باید حاکمیت خودرا در افغانستان قانونمند سازد و جامعۀ جهانی هم باید به کمک های خود با افغان ها در عرصۀ حقوق بشر به ویژه حمایت از حقوق کودکان ادامه دهد."
در گزارش ملل متحد، ۳۳۸ مورد حمله بر مکاتب و شفاخانه‌ها نیز تأیید شده است.
در این مدت، ۱۶۳ مورد حمله بر مکاتب و ۱۷۵ مورد حمله بر شفاخانه‌ها تأیید و گفته شده است که این حملات از جملۀ شش تخلف جدی در برابر کودکان به شمار می‌روند.
ملل متحد تأکید می‌کند که مکاتب و شفاخانه‌ها باید مکان‌های امن برای کودکان باشند و از تأثیرات جنگ‌ها مصون نگهداشته شوند.
در این دور سه‌ساله گزارش‌دهی سازمان ملل متحد، ۲۴ مورد خشونت جنسی در برابر کودکان نیز ثبت شده است، اما ملل متحد می‌گوید که به دلیل شرم اجتماعی، تهدیدها و ترس از انتقام‌جویی، ممکن است موارد بسیار دیگری گزارش نشده باشد.
در گزارش ملل متحد به یک یافته مثبت نیز اشاره شده که در جریان این سه سال، ۵۷۶ پسر در مناطق شمالی و شمال‌شرقی افغانستان از صفوف طالبان آزاد شده و در برنامه‌های بازگشت به زندگی عادی شامل شده‌اند.
ملل متحد همچنان از طالبان خواسته است که تعریف کودک را با کنوانسیون بین‌المللی حقوق کودک مطابقت دهند، از استخدام و استفاده از کودکان جلوگیری کنند و اقدامات عملی را برای حفاظت از آنها روی دست گیرند.
ونیسا فریزر، نماینده ویژه سرمنشی ملل متحد، از جامعه جهانی خواسته است که کمک‌های خود را برای حفاظت از کودکان، کمک‌های بشردوستانه، ماین‌پاکی و حمایت از زخمی‌ها در افغانستان را افزایش دهد.
او تأکید کرده است که در عقب هر رقم، کودکی قرار دارد که زندگی‌اش برای همیشه تغییر کرده است.
وضعیت نگران‌کننده دختران
سازمان ملل متحد می‌گوید که ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم و محدودیت بر فعالیت کارمندان زن امدادرسان، نه‌تنها حقوق زنان و دختران افغان را نقض می‌کند، بلکه به خدمات صحی و آموزشی و خدمات بشردوستانه نیز آسیب می‌رساند که کودکان به آن نیاز دارند.
ونیسا فریزر، نماینده ویژه ملل متحد، از طالبان خواسته است که محدودیت‌های وضع‌شده بر حقوق زنان و دختران افغان، به‌شمول قانون امر بالمعروف و نهی عن المنکر، را لغو کنند و به زنان اجازه دهند که در نهادهای امدادرسان سازمان ملل متحد و سایر نهادهای بشردوستانه کار کنند.
هرچند طالبان می‌گویند که مطابق به شریعت اسلامی حقوق همۀ افغان‌ها به‌شمول دختران و زنان، محفوظ است، اما از زمان بازگشت دوباره آنها به قدرت در افغانستان در اگست 2021 میلادی، دختران و زنان افغان از آموزش‌های متوسطه و عالی در پوهنتون‌ها محروم شده‌اند و همچنان محدودیت‌هایی بر بسیاری از بخش‌های زندگی روزمره آنها وضع شده است.