این در حالی است که کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان می‌گوید، روند بازگرداندن اجباری مهاجران از پاکستان و ایران به افغانستان با مشکلات جدی بشردوستانه همراه است.
بر اساس گزارش‌ها، این عملیات گسترده علیه مهاجران افغان و سایر اتباع خارجی فاقد اسناد در ایالت خیبرپشتونخوا، روز یکشنبه دهم عقرب آغاز خواهد شد.
گفته می‌شود مقام‌های این ایالت که از سه هفته به این‌سو در آن وضعیت اضطراری اعلام شده و اداره امور آن را والی به عهده دارد، پیش از این روند شناسایی مهاجرانی را که شرایط اخراج را دارند، تکمیل کرده‌اند.
بر اساس گزارش رسانه‌های پاکستانی، ۱۲۰ گروه ویژه در تمامی ولسوالی هایی خیبرپشتونخوا اسناد اقامت مهاجران افغان و سایر اتباع خارجی را بررسی خواهند کرد
بر اساس گزارش رسانه‌های پاکستانی، ۱۲۰ گروه ویژه در تمامی ۳۴ ولسوالی خیبرپشتونخوا اسناد اقامت مهاجران افغان و سایر اتباع خارجی را بررسی خواهند کرد. از میان این گروه‌ها، ۵۰ گروه در بازارها و مراکز تجارتی و ۷۰ گروه دیگر در مناطق مسکونی فعالیت خواهند کرد.
در این عملیات کارمندان پولیس، اداره فدرالی تحقیقات و سایر نهادهای دولتی اشتراک خواهند داشت. مقام‌ها می‌گویند افغان‌هایی که اسناد قانونی اقامت نداشته باشند از طریق گذرگاه تورخم به افغانستان فرستاده خواهند شد.
یکی از اعضای شورای مهاجران افغان در پاکستان که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش در گزارش منتشر شود، به رادیو آزادی تأیید کرد که روند بازداشت مهاجران افغان و بازگرداندن آنان به افغانستان به‌گونه جدی آغاز خواهد شد؛ موضوعی که نگرانی‌های بسیاری از افغان‌ها را برانگیخته است.
به گفته او، روندهای مشابه در گذشته نشان داده که اعضای نیروهای امنیتی پاکستان با مهاجران افغان برخورد بسیار نامناسب کرده، آنان را مورد آزار و اذیت قرار داده و حتا در موارد زیادی از آنان پول گرفته‌اند.
کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (یو ان اچ سی آر) نیز در گزارش تازه‌ای که روز جمعه گذشته منتشر کرده، به مشکلات مشابه اشاره نموده و گفته که مهاجران افغان در پاکستان با خطر بازداشت، توقیف، آزار و اذیت از سوی پولیس، اخاذی، محدودیت در رفت‌وآمد و تهدید اخراج از خانه‌های‌شان روبه‌رو هستند.
به گفته این نهاد، در امتداد مرز افغانستان و پاکستان مواردی نیز ثبت شده که در آن کودکان از خانواده‌های‌شان جدا شده و اعضای برخی خانواده های بازگشت‌کننده بازداشت شده‌اند. مشکلات مشابه هنگام بازگشت افغان‌ها از ایران نیز ثبت شده است.
بر اساس آمار منابع پاکستانی، از ماه سپتمبر سال ۲۰۲۳ تا هفدهم اوکتوبر سال جاری، نزدیک به سه میلیون شهروند افغانستان از پاکستان به کشورشان بازگشته‌اند.
بر اساس معلومات سازمان ملل متحد، هنوز هم بیش از یک‌ونیم میلیون افغان در پاکستان باقی مانده‌اند که بیشتر آنان کارت‌های ثبت‌نام یا کارت‌های شهروندی افغانستان را در اختیار دارند.
اما مشکلات بازگشت‌کنندگان با رسیدن به افغانستان پایان نمی‌یابد.
اداره امور پناهندگان سازمان ملل متحد می‌گوید، بسیاری از خانواده‌ها با فقر، بی‌کاری، نبود سرپناه و مشکلات تأمین نیازهای اولیه زندگی روبه‌رو هستند. این در حالی است که فصل زمستان در افغانستان نزدیک می‌شود و بسیاری از این بازگشت‌کنندگان تازه، در تأمین سرپناه و سایر نیازهای اساسی زندگی با مشکلات جدی مواجه‌اند.
حاجی سعید خان که چند ماه پیش از پاکستان به افغانستان بازگشته و اکنون در منطقه بت‌خاک کابل زندگی می‌کند، می‌گوید افرادی که در اطراف او سکونت دارند، به‌شدت نگران رسیدن زمستان هستند.
مردم بسیار نگران‌اند. هوا در افغانستان واقعاً سرد است و در زمستان برف نیز می‌بارد
مردم بسیار نگران‌اند. هوا در افغانستان واقعاً سرد است و در زمستان برف نیز می‌بارد. بسیاری از این خانواده‌ها با چنین شرایطی آشنایی ندارند و سرپناه مناسبی هم در اختیار ندارند؛ به همین دلیل نگرانی‌های‌شان بیشتر شده است."
ضیاءمحمد که حدود دو ماه پیش از پاکستان به افغانستان بازگشته و همراه با همسرش در داخل یک حویلی در همین منطقه خیمه زده است، نگرانی مشابهی دارد.
"ما در محل زندگی پدر و پدرکلان خود در داخل یک حویلی و زیر خیمه زندگی می‌کنیم و به همین دلیل نگران هستیم. از یک‌سو چیزی برای سوخت وجود ندارد و از سوی دیگر، کار و توان جسمی ما نیز کافی نیست. افزون بر این، به دلیل نابلدی با این منطقه و تغییرات آب‌وهوا نیز نگران هستیم؛ زیرا این منطقه برای ما کاملاً تازه و ناآشنا است."
بر اساس گزارش کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان، برخی خانواده‌ها برای تأمین مصارف زندگی، دارایی‌های خود را می‌فروشند، قرض می‌گیرند و حتا تعداد وعده‌های غذایی‌شان را کاهش می‌دهند.
به گفته این نهاد، مشکلات اقتصادی شماری از کودکان را مجبور ساخته است که به‌جای رفتن به مکتب، کار کنند و خطر ازدواج دختران در سنین پایین را نیز افزایش داده است.
کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان می‌گوید، در نتیجه کاهش کمک‌های بین‌المللی، میزان کمک نقدی به بازگشت‌کنندگان نیز به‌گونه چشم گیری کاهش یافته است.
در گذشته به هر فرد بازگشت‌کننده ۳۷۵ دالر امریکایی کمک نقدی پرداخت می‌شد، اما اکنون این کمک برای هر خانواده به تنها ۱۷۰ دالر کاهش یافته است.
به گفته این نهاد، تنها در ماه اگست نزدیک به سه هزار خانواده کمک‌های نقدی دریافت کرده‌اند.
کمیشنری عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) می‌گوید، با حمایت مالی کشورهای کمک‌کننده، از جمله ناروی، تلاش‌ها برای تأمین امنیت بازگشت‌کنندگان، ارائه مشوره‌های حقوقی، حمایت روانی و رسیدگی به نیازهای فوری آنان در مرزهای افغانستان ادامه دارد؛ اما به دلیل کمبود شدید بودجه، این کمک‌ها نمی‌توانند نیازهای تمامی خانواده‌های نیازمند را برآورده سازند.
سازمان ملل متحد تأکید می‌کند که بازگشت مهاجران افغان باید در شرایط امن و با حفظ کرامت انسانی صورت گیرد و به حفاظت از زنان، کودکان و سایر افراد آسیب‌پذیر توجه ویژه شود.
