ترس از بازداشت و اخراج به افغانستان؛ سرنوشت تلخ مهاجرین افغان در پاکستان

پولیس پاکستان در حال بررسی اسناد مهاجرین افغان (تصویر آرشیف)

شماری از مهاجرین افغان بازداشت شده در پاکستان و افرادی که اخیراً از این کشور اخراج شده اند، می‌گویند که در وضعیت نامناسب بسر می‌برند و هر لحظه نگران زنده‌گی‌شان هستند.

یکی از مهاجرین افغان در منطقه اتک پاکستان می‌گوید که پولیس پاکستان به تازگی خانوادۀ خاله‌اش را بازداشت کرده و آنان نگران اخراج شدن‌شان به افغانستان هستند.

او که به دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش در گزارش گرفته شود، روز جمعه به رادیو آزادی گفت که خاله‌اش با یک دختر و دو پسرش تازه توسط پولیس پاکستان بازداشت و به حاجی کمپ انتقال داده شده‌اند:

فعلاً وضعیت‌شان در حاجی کمپ بسیار خراب است، در ترس بسر می‌برند، با دیپورت روبه‌رو هستند.

"فعلاً وضعیت‌شان در حاجی کمپ بسیار خراب است، در ترس بسر می‌برند، با دیپورت روبه‌رو هستند، در کل وضعیت مهاجرین در اسلام‌آباد، شهر اتک و در کل پاکستان خوب نیست، پولیس عقب دروازه‌ها می‌آید و همه با ترس زندگی می‌کنیم."

او گفت که خاله‌اش به هدف طی مراحل پروندۀ مهاجرتی‌اش به امریکا وارد پاکستان شده بود.

مریم، یک بانوی بی‌سرپرست که با دو کودک خردسال‌اش در پاکستان زنده‌گی می‌کند، نیز مدعی است که هرچند دو بار در بدل پرداخت پول به پولیس آزاد شده، اما فعلاً هم در وضعیت خوب قرار ندارد:

"من دو بار بازداشت شدیم، یک بار به خانه من آمدند پاسپورت و اسنادهای من را گرفتند که بعداً ۵۰ هزار پول گرفتند رهایم کردند، بار دیگر پسرم مریض بود پیش داکتر می‌بردم که در بین راه من را باز پولیس بازداشت کرد که یک هزار کلدار دادم رها شدم، حالا در یک وضعیتی هستم که از خانه بیرون شده نمی‌توانم و پسر خرد خود را برای آوردن نان روان می‌کنم، خودم در یک اتاق زند‌گی می‌کنم."

اما شماری از افغان‌های اخراج شده می‌گویند که با برگشت به افغانستان نیز با مشکلات متعددی روبه‌رو شده‌اند.

من بخاطر لت‌وکوبی که از سوی پولیس پاکستان شدیم و یک بار طالبان ما را گرفت فعلاً هم تحت تعقیب هستم.

حسینه رفیع، یکی از فعالان حقوق زنان که در اواخر ماه نوامبر و پس از بازداشت و به گفتۀ او "لت‌وکوب" از سوی پولیس پاکستان، از حاجی کمپ به افغانستان اخراج شده، به رادیو آزادی گفت:

"در نخست مشکل امنیتی دارم که تحت تعقیب هستم، همچنان مشکلات اقتصادی دارم و مشکلات صحی است که من حالا مریض هستم و نتوانستم یک داکتر مطمئن را پیدا کرده و تداوی خود را انجام بدهم، من بخاطر لت‌وکوبی که از سوی پولیس پاکستان شدیم و یک بار طالبان ما را گرفت فعلاً هم تحت تعقیب هستم، این همه بالای روان من تأثیر منفی کرده ‌است، فعلاً همین سه مشکل جدی را روبه‌رو شدیم که نمی‌دانم چه خواهد شد."

یک خانوادۀ مهاجر افغان در یک لاری که در حال عبور از تورخم به سوی افغانستان است. (تصویر آرشیف)

بازداشت و زندانی کردن مهاجرین افغان از سوی پولیس پاکستان و ترس از اخراج‌شان به افغانستان درحالی‌ست که تازه سازمان بین‌المللی مهاجرت (آی او ام) گزارش داده که در یک هفته ۲۰۶۳ مهاجر افغان در پاکستان بازداشت و زندانی شده‌اند.

این ادارۀ ملل متحد در این گزارش که در ویب سایت ریلیف منتشر شده، نوشته است که ۸۵ درصد این مهاجرین افغان که از تاریخ ۲۱ تا ۲۷ دسمبر بازداشت و زندانی شده‌اند، دارنده‌گان کارت‌های "ای‌سی‌سی" و مهاجرین بدون اسناد اقامت در این کشور بودند.

این سازمان نوشته که دیگر مهاجرین بازداشت‌شده دارند‌گان کارت‌های "پی او آر" هستند.

سازمان بین‌المللی مهاجرت می‌گوید که این رقم نسبت به هفتۀ پیش از آن، ۵۳ درصد کاهش را نشان می‌دهد.

سازمان بین‌المللی مهاجرت و کمیشنری عالی ملل متحد در امور پناهند‌گان (یو ان اچ سی آر) به تاریخ ۲۶ دسمبر سال ۲۰۲۵ از بازداشت نزدیک به ۴۵۰۰ مهاجر افغان تنها در یک هفته از ۱۴ تا ۲۰ دسمبر، در پاکستان خبر داده بود.

آی او ام می‌افزاید که از نظر جغرافیایی، بیشترین این بازداشت‌ها و توقیف‌ها در ایالت بلوچستان پاکستان رخ داده که ۷۴ درصد از کل موارد را شامل می‌شود.

اسلام‌آباد، خیبرپختونخوا، ایالت سند و پنجاب این کشور به ترتیب مناطق دیگری هستند که به گفتۀ "آی او ام" این بازداشت‌ها در آن صورت گرفته است.

پاکستان پس از تیره شدن روابطش با حکومت طالبان و در پی درگیری‌‌های شدید میان طالبان و نیروهای پاکستانی در یازدهم اکتوبر سال گذشته در امتداد خط دیورند، ظاهراً فشارها بر افغان‌‌های مقیم آن کشور را به ‌طور قابل ملاحظه افزایش داده‌‌ است.

پاکستان در ماه سپتمبر سال ۲۰۲۳ تصمیم گرفت که در چند مرحله، روند اخراج مهاجران افغان را از این کشور آغاز کند.

کمیشنری عالی ملل متحد در امور پناهنده‌گان گفته است که از آن زمان تا ۳۰ نوامبر سال ۲۰۲۵، بیش از ۱.۸ میلیون افغان به افغانستان بازگردانده شده‌اند.

بیشتر در این باره: اخراج و برگشت مهاجرین افغان از پاکستان؛ ملل متحد می‌گوید که آمار امسال از مرز میلیون گذشت

شماری از کارمندان سابق جمهوری پیشین افغانستان، فعالان مدنی، خبرنگاران و مدافعان حقوق زنان و حقوق بشر شامل پناهجویان افغان اند که به کشورهای مختلف از جمله ایران و پاکستان پناه برده و تأکید دارند که به دلیل تهدیدات امنیتی امکان بازگشت به افغانستان را ندارند.

سازمان‌های بین‌المللی مدافع حقوق بشر و ملل متحد این اخراج‌ها را محکوم کرده و آن را نقض تعهدات بین‌المللی ایران و پاکستان در قبال پناهند‌گان خوانده است.

فعالان حقوق بشر هشدار داده‌اند که چنین اخراج‌هایی جان افراد آسیب‌پذیر را به خطر می‌اندازد و حمایت‌های انسانی را تضعیف می‌کند.