پولیس ترکیه در گزارشی با ابراز نگرانی از افزایش مراکز تولید مواد مخدر، بهویژه هروئین و گسترش مصرف مواد مخدر مصنوعی در این کشور، ادعا کرده که افغانستان با وجود ممنوعیت اعلامشده از سوی حکومت طالبان، همچنان منبع اصلی هیروئین در جهان به شمار میرود.
ریاست مبارزه با مواد مخدر و جرایم پولیس ترکیه روز پنجشنبه «۸ جنوری» با نشر گزارش ۱۹۸ صفحهای سالانهاش، گفته که میزان ضبط هیروئین در ترکیه در سال ۲۰۲۴ میلادی ۳۱ درصد افزایش یافته و به ۴،۳ تُن رسیده است.
در این گزارش آمده که با وجود ممنوعیت کشت کوکنار از سوی حکومت طالبان در افغانستان، این کشور همچنان بزرگترین عرضهکننده و منبع جهانی در تولید و قاچاق مواد افیونی (تریاک)، از جمله هیروئین و سایر مواد مخدر باقی مانده است.
در گزارش همچنان افزوده شده که پس از ممنوعیت کشت کوکنار از سوی حکومت طالبان، گروههای قاچاقچی برای کاهش تأثیر این ممنوعیت بر عرضه هیروئین، اقدام به ذخیرهسازی تریاک کردهاند.
در گزارش آمده که این ممنوعیت باعث کاهش عرضه هیروئین شده، اما تأکید شده که این وضعیت در عین حال برخی مصرف کنندهگان آن را به استفاده از مواد مخدر مصنوعی سوق دادهاست.
بر اساس گزارش سال ۲۰۲۵ پولیس ترکیه، این کشور از نقش سنتی خود بهعنوان مسیر ترانزیت مواد مخدر غیر قانونی فراتر رفته و اکنون به بازار مصرف و مرکز تولید این مواد نیز تبدیل شدهاست.
گزارش میافزاید که همانند گذشته، مسیر بالکان، مسیر جنوبی و مسیر شمالی همچنان پرکاربردترین راهها برای قاچاق مواد افیونی تولید شده در افغانستان هستند.
در گزارش سالانه پولیس ترکیه همچنین آمده که «افغانستان علاوه بر تریاک، بهعنوان منبع مهم میتامفتامین نیز مطرح است. تولید این ماده ارتباط نزدیکی با گیاه افدرا دارد که بهطور طبیعی در افغانستان رشد میکند. از این گیاه ماده ایفیدرین برای تولید میتامفتامین بهدست میآید.
ارزیابیهای مربوط به ضبط مواد مخدر نشان میدهد که در میتامفتامین تولید شده در افغانستان از مواد کیمیاوی استفاده میشود. با وجود ممنوعیت طالبان در زمینه مواد مخدر، تولید و قاچاق میتامفتامین کاهش نیافته و میزان ضبط آن در کشورهای همسایه از سال ۲۰۲۳ به اینسو افزایش یافته است".
با آنکه حکومت طالبان همواره چنین گزارشهایی را رد کرده، اما شماری از دهقانان در برخی ولایات افغانستان به کشت کوکنار در زمینهای خود اعتراف میکنند و دلیل آن را فقر گسترده، نبود کشت بدیل و بیکاری عنوان میکنند.
امسال ۲۰ سیر( تخم زراعتی را در زمین) کشت کردیم، دیگر هم کشت میکنم، نه کار هست و نه چیز دیگر. یک خانه کودک دارم، نانشان را از کجا پیدا کنم؟ سال گذشته همه را از بین بردند، اما دو پاو( کمتر از یک کیلو) تریاک جمع کردم و با همان کار من شد.
بدخشان، یکی ازین ولایاتیست که در ماه اسد سال جاری خورشیدی در پی تخریب مزارع کوکنار، میان طالبان و دهقانان محلی درگیری صورت گرفت که حتی تلفات جانی نیز در پی داشت.
یک دهقان از ولسوالی درایم ولایت بدخشان که نخواست نامش در گزارش گرفته شود،به رادیو آزادی گفت:
«امسال ۲۰ سیر( تخم زراعتی را در زمین) کشت کردیم، دیگر هم کشت میکنم، نه کار هست و نه چیز دیگر. یک خانه کودک دارم، نانشان را از کجا پیدا کنم؟ سال گذشته همه را از بین بردند، اما دو پاو( کمتر از یک کیلو) تریاک جمع کردم و با همان کار من شد. پول یک پاو تریاک برای ما برابر با پول صد سیر گندم است. کار دیگر از کجا پیدا کنیم؟ مزدوری هم نیست. زمین از دیگران گرفتم و کِشت کردم."
یکی دیگر از باشندهگان ولسوالی ارگو بدخشان و مالک زمین زراعتی گفت که هرچند کشت کوکنار نسبت به گذشته کاهش یافته، اما برخی باشندهگان برای حل مشکلات اقتصادیشان گاهگاهی بهطور پنهانی کوکنار کشت میکنند.
او نیز به شرط نگرفتن نامش به رادیو آزادی گفت: "بیشتر زمینهای ما للمی است، جوانها بیکارند. حکومت میگوید نکارید، اما ما تخم میپاشیم. مردم اینجا بدبخت اند. به ایران برویم راه نمیدهند، به ترکیه برویم رد مرز میکنند. مجبوریم خشخاش بکاریم."
این دهاقین خواستار کشت بدیل هستند.
بیشتر در این باره: واکنش دهقانان به فرمان رهبر طالبان مبنی بر منع کشت بنگ در افغانستاندر گزارش پولیس ترکیه همچنان آمده که افغانستان هنوز هم در کنار مراکش، پاکستان و لبنان در میان بزرگترین تولید کنندهگان و عرضه کنندهگان چرس «حشیش» در جهان قرار دارد.
رادیو آزادی تلاش کرد نظر مسئولین حکومت طالبان را در این باره بگیرد، اما ذبیحالله مجاهد سخنگوی طالبان و عبدالمتین قانع سخنگوی وزارت داخله تا زمان نشر گزارش به پرسشها پاسخ ندادند.
اما قبلاً شماری از مقامات طالبان، در گفتوگو با رادیو آزادی و در سخنرانیهای خود تأکید کردهاند که کشت کوکنار و تولید، فرآوری و قاچاق دیگر مواد مخدر در افغانستان را به شدت کاهش دادهاند و تلاش میکنند در مناطقی که این دستور هنوز به طور کامل اجرا نشده، آن را به طور کامل عملی کنند.
بیشتر در این باره: دهقانان در شمال افغانستان پس از ممنوعیت کشت خشخاش، نتوانستهاند درآمد از دست رفته خود را جبران کنند.قابل ذکر است که ملا هبتالله رهبر طالبان، در ماه اپریل سال ۲۰۲۲ در یک فرمان، کشت کوکنار و تولید و قاچاق تریاک را غیرقانونی اعلام کرد و بر آن ممنوعیت وضع نمود، اقدامیکه در داخل و خارج کشور با استقبال گستردهی مواجه شد.
بر اساس گزارشها، در آن زمان مزارع کوکنار در حدود ۲۳۲ هزار هکتار زمین را در بر میگرفت، اما یک سال بعد در سال ۲۰۲۳ کاهش قابل توجهی در آن مشاهده شد.
پیش از این نیز چندین سازمان و نهاد بینالمللی، به ویژه گروه کارشناسان سازمان ملل متحد در باره تولید و قاچاق مواد مخدر در این کشور نگرانیها و گزارشهایی را منتشر کرده بودند.
بر اساس بررسی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد (یو ان او دی سی)، در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۲،۸۰۰ هکتار از زمینهای افغانستان زیر کشت کوکنار بوده، اما این میزان امسال به ۱۰،۲۰۰ هکتار کاهش یافته که طبق این بررسی، نشاندهنده کاهش ۲۰ درصدی نسبت به سال گذشته است.