مردم: برای زنده نگه‌داشتن نوروز، این میراث فرهنگی تلاش می کنیم

میله نوروز در افغانستان قبل از روی کار آمدن طالبان- تصویر از آرشیف

باشندگان ولایت ‌های مختلف افغانستان می‌گویند با آن‌که نوروز در مراسم‌ رسمی جشن گرفته نمی‌شود، اما آنان همچنان در خانه‌ های‌ شان با شیوه‌ های ساده و خانوادگی از این مناسبت تجلیل می‌کنند.

سعیده، باشندهٔ ولایت بغلان می‌گوید او و اعضای خانواده اش برای حفظ این فرهنگ تلاش می کنند:

ما به مزارشریف، روضهٔ شریف، به جنده‌ بالا می‌رفتیم و در آنجا سال نو را تجلیل می‌کردیم

خانواده‌ها با هم جمع می‌شدند، هفت‌میوه می‌خوردیم و به میله، به تپه‌ها، کوه‌ها و سبزه‌ها می‌رفتیم؛ ولی حالا به‌خاطر این‌که همین فرهنگ خود را حفظ کنیم و با خود داشته باشیم، باز هم هفت ‌میوه را تیار می‌کنیم و خانواده دور هم جمع می‌شویم."

یکی از باشندگان شهر کابل، که نخواست نامش در گزارش گرفته شود به رادیو آزادی گفت:

"بدون شک که تجلیل سال نو و بهار نو در افغانستان کمرنگ‌تر شده، چون طالبان می‌گویند که نوروز طبق اصول اسلامی حرام است؛ به همین دلیل مردم آن را نمایان نمی‌سازند و کسانی که تجلیل می‌کنند نیز به شکل پنهانی."

یک باشندهٔ شهر مزارشریف، ولایت بلخ، که او نیز نخواست نامش در گزارش گرفته شود، به رادیو آزادی گفت که با وجود محدودیت‌ها و در حالی‌که امکان تجلیل نوروز به شکل گذشته فراهم نیست، او هر سال برای حفظ این سنت، هفت‌میوه آماده می‌کند.:

"هر سال ما هفت‌میوه می‌اندازیم که شامل میوه‌های خشک می‌شود؛ چهارمغز، بادام، پسته، غولنگ، کشمش سیاه و سرخ و سنجد. ما هر سال هفت‌میوه را به این نیت می‌اندازیم که سفرهٔ ما پُر باشد، فراوانی باشد و ارزانی باشد."

شهروندانی که با آنان در این گزارش گفتگو شده، می‌گویند که هرچند نبود مراسم‌ بزرگ و محدودیت ‌های اجتماعی باعث شده تا فضای عمومی این جشن کمرنگ‌ شود، اما نوروز هنوز هم جایگاه مهمی در زندگی فرهنگی مردم دارد و بعنوان نمادی از هویت، امید و پیوندهای اجتماعی در میان خانواده‌ها حفظ شده است.

در گذشته نوروز به‌ویژه در شهر مزارشریف ولایت بلخ با مراسم خاص تجلیل می‌شد،این شهر هر سال میزبان برنامهٔ رسمی با حضور گستردهٔ مردم و مقام‌های دولتی بود.

قبل از حاکمیت دوباره طالبان در افغانستان ،در این مراسم، جهنده در روضهٔ منسوب به حضرت علی بلند می‌شد و هزاران تن از ولایت‌ های مختلف برای اشتراک در این مراسم به مزارشریف می‌آمدند

پس از آن، میلهٔ گل سرخ برگزار می‌شد که شامل برنامه‌های فرهنگی، بازی‌های بزکشی و سایر سرگرمی‌ها بود.

اما پس از به قدرت رسیدن طالبان در سال ۱۴۰۰، نوروز از رخصتی‌ های رسمی حذف شد.

ذبیح الله مجاهد سخنگوی حکومت طالبان در سال های گذشته گفته بود که آنان نوروز را به‌گونه رسمی تجلیل نمی‌کنند، اما مانع برگزاری آن از سوی مردم نمی‌شوند.

در شب سال نو، معمولا شماری از خانواده‌ها در افغانستان برای تجلیل نوروز سبزی چلو می‌پزند،هفت میوه‌ تر کرده آماده می کنند و اجزای سفرهٔ هفت‌سین را فراهم می سازند، با فرا رسیدن نوروز، اعضای خانواده لباس‌های نو می‌پوشند و به بیرون می‌روند تا در چمن‌ها و فضای سبز گشت و گذار کنند؛ آیینی که به «سبزه لگد» مشهور است و نمادی از پاک‌سازی گذشته و آغاز سال نو با امید و انرژی تازه به شمار می‌رود.

جشن نوروز که در شماری از کشور های دیگر از جمله ایران، تاجیکستان و ازبکستان نیز تجلیل می شود، در سال ۲۰۰۹ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) نیز ثبت شد و بعنوان یکی از سنت‌های فرهنگی منطقه‌ای شناخته شده است.