حملات هوایی دوربرد اوکراین چگونه به روسیه آسیب می‌رسانند؟

تصویر ماهواره‌ای دود برخاسته از مخازن ذخیره نفت در بندر اوست-لوگا در بحیره بالتیک در ولایت لنینگراد روسیه را نشان می‌دهد، ۲۹ مارچ ۲۰۲۶

ولایت لنینگراد روسیه حدود ۶۰۰ کیلومتر از نزدیک‌ترین نقطه اوکراین فاصله دارد. اما در ۱۵ اپریل امسال، والی این ولایت آن را یک منطقه «خط مقدم» اعلام کرد.

بخشی از دلیل او این بود که به گفته وی، از ماه جنوری تا مارچ، در مجموع ۲۴۳ طیاره بی‌سرنشین اوکراینی بر فراز این ولایت سرنگون شده‌اند.

با این حال، همه طیاره‌های بی‌سرنشین سرنگون نشدند. از پایانه‌های صادراتی در خلیج فنلند گرفته تا تصفیه‌خانه‌های نفتی در داخل کشور، تأسیسات نفتی در منطقه‌ای که شهر سن‌پترزبورگ، زادگاه رئیس‌جمهور ولادیمیر پوتین را احاطه کرده، از جمله شدیدترین آسیب‌ها را در موج فزاینده حملات اوکراین بر زیرساخت‌های تولید، ذخیره‌سازی و صادرات هیدروکربن روسیه متحمل شده‌اند.

این حملات، که اغلب صدها کیلومتر دورتر از خطوط مقدم جبهه را هدف قرار می‌دهند، فضای جنگ روسیه علیه اوکراین را تغییر داده‌اند

این جنگ به دستور پوتین برای تهاجم گسترده به کشور همسایه در فبروری ۲۰۲۲میلادی آغاز شد، وارد پنجمین سال خود شده است.

هنوز روشن نیست که این حملات تا چه اندازه می‌توانند مسیر جنگ را تغییر دهند. اما این ضربات که عمدتاً با طیاره‌های بی‌سرنشین، و همچنان با راکت‌ها انجام می‌شوند و تأسیسات نظامی مانند سیستم‌های دفاع هوایی، میدان‌های هوایی و کارخانه‌های تسلیحاتی را نیز هدف می‌گیرند، در زمانی رخ می‌دهند که روسیه در میدان نبرد با دشواری روبه‌رو است.

پیشروی نیروهای روسیه در این جنگ بسیار کند بوده و این کشور بهای سنگینی از نظر کشته و زخمی شدن سربازان پرداخته است.

حملات دو برد اوکراین توانایی روسیه را برای سود بردن از افزایش شدید قیمت نفت که یکی از منابع اصلی تمویل جنگ این کشور علیه اوکراین است مختل کرده‌اند.

افزایش قیمت نفت در نتیجه جنگ امریکا و اسرائیل با ایران و همچنان محدود شدن عبور و مرور از تنگه هرمز توسط تهران به وجود آمد.

همچنین، این حملات باعث شده‌اند که تصاویر دود سیاه غلیظ که از تأسیسات نفتی روسیه بلند می‌شود، تقریباً به یک صحنه عادی تبدیل گردد و جنگ مسکو علیه اوکراین را به داخل زندگی روزمره مردم روسیه بکشاند.

برای نمونه، در بندر توپسه در بحیره سیاه، باشندگان گزارش داده‌اند که در جریان سلسله‌ای از حملات در هفته‌های اخیر، قطرات روغنی از آسمان بر زمین می‌ باریده است.

این حملات باعث شده‌اند که پوتین برنامه‌های خود را برای رژه نظامی ۹ می در میدان سرخ، که به مناسبت شکست آلمان نازی در جنگ جهانی دوم برگزار می‌شود، کوچک‌تر سازد.

قرار است مراسم «روز پیروزی» برای نخستین بار در نزدیک به ۲۰ سال گذشته بدون نمایش سلاح‌های سنگین مانند تانک‌ها و راکت‌های بالستیک قاره‌پیما برگزار شود

همچنان، رژه‌های کوچک‌تر در چندین شهر نیز لغو شده‌اند.

براساس گفته‌های کلمنت مولین، تحلیلگر فرانسوی در بخش اطلاعات، اوکراین در ماه اگست ۲۰۲۴ حدود یک هزار طیاره بی‌سرنشین به سوی روسیه پرتاب کرد، در جولای ۲۰۲۵ این رقم به ۳ هزار رسید، و در ماه مارچ به ۷ هزار افزایش یافت و برای نخستین بار، شمار آن از تعداد طیاره‌های بی‌سرنشینی که روسیه به سوی اوکراین پرتاب کرده بود، بیشتر شد.

این رقم در ماه اپریل اندکی کاهش یافت. اما در هر صورت، سنجش تأثیر این حملات تنها به تعداد وابسته نیست، بلکه کیفیت نیز اهمیت دارد؛ بخشی از دلیل آن این است که ادعاهای مسکو درباره شمار طیاره‌های بی‌سرنشینی که اردوی روسیه سرنگون کرده، قابل اعتماد نیست.

جان هیلین، ‌بنیان‌گذار نهاد پژوهشی «بلک برد گروپ»، هم در گفت‌وگو با رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت که در نتیجه‌گیری‌های بسیار قوی تنها بر اساس ارقام خام محتاط بوده اما با روند کلی این موضوع موافق است.

او افزود «اوکراین به‌گونه آشکار توانایی حملات دوربرد با طیاره‌های بی‌سرنشین خود را گسترش داده و روسیه اکنون برای دفاع از مناطق عقبی بسیار گسترده‌تر خود در برابر حملات منظم اوکراین با چالش روبه‌رو است.»

در میدان نبرد و همچنان در حملات هوایی دو کشور، طیاره‌های بی‌سرنشین به یکی از عوامل بسیار مهم در مرگبارترین جنگ اروپا از سال ۱۹۴۵ تبدیل شده‌اند و هر دو طرف تلاش می‌کنند تا هرچه سریع‌تر این تجهیزات را تولید، تهیه و پیشرفته‌تر سازند.

بیشتر در این باره:

روسیه و اوکراین آتش‌بس یک‌جانبه و جداگانه اعلام کردند

ولودیمیر زلینسکی رئیس‌جمهور اوکراین در نمایشگاهی در ماه اپریل که به مناسبت «روز اسلحه‌سازان اوکراین» برگزار شده بود و در آن بیش از ۳۰ نوع طیاره بی‌سرنشین به نمایش گذاشته شد، گفت که امروز، طیاره‌های بی‌سرنشین اوکراینی به‌گونه بنیادی شیوه‌های جنگ را تغییر داده‌اند.

وزیر جدید دفاع اوکراین، میخایلو فدوروف، نیز در اواخر اپریل گفت که کی‌یف در سه ماه نخست دوره کاری او بیشتر از تمام سال گذشته طیاره بی‌سرنشین خریداری کرده است.

صرف‌نظر از ارقام دقیق، نابودی یا از کار انداختن سیستم‌های دفاع هوایی می‌تواند به نیروهای اوکراینی در خط مقدم کمک کند تا پیشروی‌های روسیه را دفع کرده و دستاوردهای خود را افزایش دهند.