گسترش روزافزون بیکاری در افغانستان، کارگران این کشور را با مشکلات شدید اقتصادی روبهرو کرده است.
شماری از کارگران میگویند هر صبح با امید یافتن کار از خانه بیرون میشوند، اما به گفته آنان، شام ها ناامید دست خالی به خانه برمیگردند.
همزمان با طلوع آفتاب، دهها کارگر در کنار سرک، نزدیک مسجد شاه دوشمشیره شهر کابل، در انتظار پیدا شدن کار نشستهاند.
بعضیها بیل و کلنگ همراه دارند، برخی ابزار نجاری با خود آوردهاند، تعدادی وسایل رنگمالی و شماری نیز ابزار گچکاری را حمل میکنند و به هر رهگذری با این امید نگاه میکنند که شاید به کارگر نیاز داشته باشد.
«کار کجاست؟ از صبح تا شام همینجا نشستهایم، اما حتی نمیتوانیم پول نان چاشت را پیدا کنیم.»
رحمانالله هر صبح با امیدهای فراوان برای یافتن کار از خانه بیرون میشود، اما بیشتر روزها دست خالی دوباره به خانه برمیگردد.
او که علاوه بر خانواده شش نفره خود، سرپرستی هشت کودک یتیم برادرش را نیز بر عهده دارد، به رادیو آزادی گفت:
یک برادر داشتم، او هم وفات کرد. حالا هشت یتیم او نیز بر دوش من است. من هم اینجا کارگری میکنم، اما به خدا قسم آنقدر درآمد ندارم که برای شام نان خشک بخرم.
«یک برادر داشتم، او هم وفات کرد. حالا هشت یتیم او نیز بر دوش من است. من هم اینجا کارگری میکنم، اما به خدا قسم آنقدر درآمد ندارم که برای شام نان خشک بخرم. از صبح تا حالا فقط پنجاه افغانی مزد گرفتهام، از آن سی افغانی را مصرف کردهام و بیست افغانی مانده که همان را هم برای نان چاشت خرج میکنم. روزهایی هم بوده که حتی همین پنجاه یا بیست افغانی را هم به دست نیاوردهام و از شرم نتوانستهام به خانه برگردم.»
اما تنها رحمان نیست که در انتظار کار نشسته است؛ دهها کارگر دیگر نیز داستانهای مشابهی دارند.
گلمحمد، یکی دیگر از کارگران روزمزد، به رادیو آزادی گفت که از بیست سال به اینسو کارگری روزمزد میکند، اما اکنون نسبت به هر زمان دیگر فرصتهای کاری کمتر شده و مشکلات اقتصادی روزبهروز افزایش یافته است.
او گفت:
«بیست سال است که کارگری میکنم، اما حالا کار نیست. از صبح تا شام زیر این منار مینشینم، ولی هیچ کاری پیدا نمیشود. زندگی ما با قرض و قرضداری میگذرد. قیمت مواد اولیه خوراکی هم بالا رفته و توان خرید هیچ چیزی را نداریم. آرزوی ما این است که برای مردم زمینه کار فراهم شود.»
بیشتر در این باره:
مهاجرت دوباره؛ روایتی از ناامیدی دولت خان که پس از ۴۵ سال به وطن بازگشتگلمحمد، باشنده ولسوالی الینگار ولایت لغمان، که برای یافتن کار به کابل آمده است، نیز نگرانی مشابهی دارد.
او گفت: «من از لغمان آمدهام. برای پیدا کردن کار به کابل آمدم، اما اینجا هم کاری نیست و بیکار نشستهام. اگر گاهی یکی دو روز هم کار پیدا شود، قراردادیها مزد واقعی و حق کارگران را نمیپردازند.»
این در حالی است که پس از بازگشت دوباره طالبان به قدرت در افغانستان، گزارشهای متعددی از افزایش بیکاری و فقر در این کشور منتشر شده است.
کارشناسان اقتصادی میگویند کاهش سرمایهگذاری بخش خصوصی، محدود شدن پروژههای ساختمانی و کاهش قدرت خرید مردم از عواملی هستند که بهگونه مستقیم بر زندگی کارگران روزمزد تأثیر گذاشتهاند.
نهادهای مختلف وابسته به سازمان ملل متحد نیز در ارزیابیهای اخیر خود گفتهاند که سطح فقر در افغانستان همچنان بلند است و میلیونها نفر به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند.
برنامه جهانی غذا در ماه حوت سال گذشته اعلام کرده بود که افزایش قیمت مواد خوراکی و بیکاری، بهویژه خانوادههای کارگران روزمزد را از تأمین نیازهای اولیه زندگی محروم کرده است.
بر اساس این گزارش، ادامه بازگشت گسترده مهاجران، شوکهای پیدرپی ناشی از تغییرات اقلیمی و مشکلات در تجارت منطقهای، فعالیتهای اقتصادی را محدود ساخته است.
وزارت کار و امور اجتماعی حکومت طالبان در سال ۲۰۲۵ از افزایش شمار افراد بیکار در افغانستان خبر داده و برآورد کرده بود که میزان بیکاری در این کشور به ۳۰ درصد رسیده است؛ در حالی که بر اساس آمار بانک جهانی، این رقم در سال ۲۰۲۱ حدود ۱۲ درصد بود.
مدتی پیش، اتحادیه کارگران افغانستان نیز اعلام کرد که نزدیک به یکونیم میلیون کارگر در این کشور بهگونه کامل بیکار شدهاند.
با این حال، حکومت طالبان در ماه جولای سال ۲۰۲۵ اعلام کرد که میان یک شرکت مشترک دولتی قطر و شرکتهای خصوصی کاریابی افغانستان، توافق اولیه برای اعزام کارگران افغان به قطر صورت گرفته است که بر اساس آن، در مرحله نخست نزدیک به ۷۰۰ کارگر افغان به آن کشور فرستاده خواهند شد. اما تا اکنون هیچ اطلاعات روشنی درباره عملی شدن این روند منتشر نشده و هیچ روند عملی اعزام کارگران افغان به آن کشور عربی نیز آغاز نشده است.
سخنگوی وزارت کار و امور اجتماعی حکومت طالبان، هرچند به پرسشهای رادیو آزادی در این زمینه پاسخ نداد، اما مقامهای طالبان پیش از این بارها تأکید کردهاند که رشد اقتصادی، جلب سرمایهگذاری و ایجاد فرصتهای شغلی از اولویتهای آنان است.
با این وجود، کارگران افغان که هر روز صبح در کنار سرکهای کابل و دیگر شهرهای بزرگ، در انتظار پیدا شدن کار مینشینند، میگویند که به جای وعده، خواهان تغییرات عملی هستند.
این کارگران افغان که هر صبح برای یافتن کار از خانه بیرون میشوند، مهمترین پرسش و نگرانیشان این است که آیا امروز کاری پیدا خواهد شد یا نه؟