کابل، پایتخت پرجمعیتی که در کنار سایر مشکلات شهری، اکنون دامنه قبرستان های آن نیز گسترش یافته و تا حد زیادی پر شده است.
ساکنان این شهر میگویند که یافتن محل دفن برای مردگان به یک مشکل بزرگ اجتماعی و اقتصادی تبدیل شده است.
فیصل، باشنده اصلی ننگرهار که اکنون در کابل زندگی میکند، میگوید مدتی پیش یکی از اعضای خانوادهاش فوت کرده بود، اما به دلیل پیدا نشدن جا در قبرستان شهدای صالحین کابل، ناچار شد جنازه را به ننگرهار منتقل کند.
او به رادیو آزادی گفت که اگرچه در قبرستان جاهایی وجود داشت، اما قیمت آنها بیش از ۳۰ هزار افغانی بود و خانوادهاش توان پرداخت چنین مبلغی را نداشت.
اول برای قبر هیچ جایی پیدا نمیشد، بعد هم که جایی پیدا کردیم، قیمتش بسیار بالا بود. قبلاً خرید محل قبر بین ۱۰ تا ۲۰ هزار افغانی هزینه داشت.
«اول برای قبر هیچ جایی پیدا نمیشد، بعد هم که جایی پیدا کردیم، قیمتش بسیار بالا بود. قبلاً خرید محل قبر بین ۱۰ تا ۲۰ هزار افغانی هزینه داشت، اما اکنون قیمتها از ۳۰ هزار افغانی هم بیشتر شده است. چون توان مالی نداشتیم، مجبور شدیم جنازه را به ننگرهار منتقل کنیم.»
فیصل ابراهیمی یکی دیگر از ساکنان کابل، ، به رادیو آزادی گفت که باشندگان ولایتهای مختلف که در کابل زندگی میکنند، به دلیل نداشتن جای مشخص در قبرستان ها برای دفن مرده گان خود با مشکلات جدی روبهرو هستند.
او گفت:
«بسیاری از قبرستان های کابل پر شدهاند. اول اینکه به سختی میتوان جایی برای قبر پیدا کرد و اگر هم پیدا شود، قیمت آن بسیار بالاست& به همین دلیل بسیاری از مردم مجبور میشوند جنازههای خود را به مناطق دیگر منتقل کنند.»
در بسیاری از قبرستان های کابل، مردم محل از قبل برای خانوادههای خود زمین خریداری کردهاند و برخی نیز قبرستان های آبایی و اجدادی دارند که اجازه دفن افراد دیگر در آنها داده نمیشود.
این قبرستان ها در چند دهه اخیر به دلیل جنگها برخلاف روند عادی، به سرعت گسترش یافتهاند.
آرشیف
علاوه بر این، افزایش جمعیت کابل در سالهای اخیر، ساختوسازهای غیرپلانی و غصب زمین از دیگر عواملی هستند که باعث کمبود زمین خالی برای قبرستان ها در این شهر شدهاند.
محمدالله، یکی از ساکنان کابل، به رادیو آزادی گفت که گسترش قبرستان ها نه تنها مشکل کمبود محل دفن را ایجاد کرده، بلکه ساختار اجتماعی شهر را نیز برهم زده و مانع توسعه شهری شده است.
او گفت:
«از یکسو قبرستان ها بر زیبایی شهر و محیط اجتماعی تأثیر منفی میگذارند و از سوی دیگر مانع گسترش جادهها و توسعه شهری میشوند.»
خان زمان، یکی از ساکنان ناحیه شانزدهم کابل، از حکومت طالبان خواست قبرستان هایی را که در داخل شهر قرار دارند به مناطق دورتر منتقل کند.
جمعیت کابل روزبهروز افزایش مییابد و به قبرستانهای بزرگتری نیاز است، از مسئولان، بهویژه شاروالی کابل، میخواهیم این قبرستان ها را به مناطقی منتقل کند که جمعیت کمتری دارند.
او گفت:
«جمعیت کابل روزبهروز افزایش مییابد و به قبرستانهای بزرگتری نیاز است، از مسئولان، بهویژه شاروالی کابل، میخواهیم این قبرستان ها را به مناطقی منتقل کند که جمعیت کمتری دارند.»
هرچند نعمتالله بارکزی سخنگوی شاروالی کابل و همچنین مسئولان وزارت حج و اوقاف حکومت طالبان به پرسشهای رادیو آزادی پاسخ ندادند، اما در سال گذشته شاروالی کابل اعلام کرده بود که ۵۵۵ جریب زمین را در منطقه دهکیپک برای ایجاد یک قبرستان جدید وقف کرده است.
مسئولان این اداره گفته بودند که قبرستان های موجود در کابل دیگر ظرفیت دفن مردگان را ندارند و از این پس شهروندان کابل باید متوفیان خود را در محل جدیدی که خارج از شهر تعیین شده است دفن کنند.
بر اساس اطلاعات وزارت حج و اوقاف در دوران حکومت جمهوری پیشین افغانستان، در شهر کابل حدود ۳۲۰ قبرستان قدیمی بزرگ و کوچک وجود دارد.
اما اکنون ساکنان کابل میگویند که بیشتر این قبرستان ها به آخرین حد ظرفیت خود رسیدهاند و دیگر توان پذیرش مردگان جدید را ندارند.
قبرستان شهدای صالحین، بزرگترین و تاریخیترین قبرستان کابل است که در دامنه کوه شیر دروازه در جنوب شهر قرار دارد و بر اساس آمارهای غیررسمی محل دفن نزدیک به ۳۰۰ هزار نفر است، نمونه روشن این وضعیت به شمار میرود.
در این قبرستان دهها سال است که مردگان دفن میشوند و اکنون پیدا کردن زمین جدید برای قبر تقریباً ناممکن شده و به نظر میرسد سایر قبرستان های کابل نیز با وضعیت مشابهی روبهرو باشند.
برخی مردم میگویند که در بسیاری از مناطق کابل، محل دفن مردگان و محل سکونت در رقابت با یکدیگر قرار گرفتهاند؛ زیرا در این شهر هم زمین برای قبر و هم زمین برای ساخت خانه به سختی پیدا میشود.