هدف این است که بهگونهٔ مستقیم و هم غیرمستقیم ،مصارف را برای ایالات متحده، افزایش دهندحمیدرضا عزیزی، پژوهشگر مؤسسهٔ امور بینالمللی و امنیتی جرمنی
از تاریخ ۲۸ فبروری، ایران صدها راکت و طیارهٔ بیپیلوت را به سوی پایگاههای نظامی امریکا و همچنان تأسیسات مهم انرژی و تجارتی در عربستان سعودی، امارات متحدهٔ عربی، کویت، بحرین و قطر که همۀ متحدان امریکا هستند، فیر کرده است.
حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر مؤسسهٔ امور بینالمللی و امنیتی جرمنی، به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت:
«هدف این است که بهگونهٔ مستقیم و هم غیرمستقیم ،مصارف را برای ایالات متحده، افزایش دهند تا واشنگتن قانع شود که در این جنگ نمیتواند پیروز شود.»
عزیزی افزود:
«تهران میخواهد نشان دهد که این جنگی نیست که ایالات متحده بتواند در آن برنده شود و بنابراین باید هرچه زودتر به آن پایان دهد.»
از پیامدهی تا بقا
ایران در دورههای پیشین تنشها نیز پایگاههای نظامی امریکا و منافع تجارتی آن در منطقه را هدف قرار داده بود؛ از جمله در ماه جون ۲۰۲۵ میلادی در جریان جنگ ۱۲روزهٔ تهران با اسرائیل و ایالات متحده، اما آن اقدامات عمدتاً نمادین و بهگونهٔ دقیق برنامهریزیشده بودند.
به گفتهٔ کارشناسان، وضعیت نظامی کنونی ایران بهطور بنیادی متفاوت است، بهویژه پس از آنکه آیتالله علی خامنهای رهبر ارشد ایران و چندین مقام کلیدی امنیتی آن کشور در ۲۸ فبروری در اثر حملات هوایی اسرائیل کشته شدند.
ایران از ناکامیهای گذشته درس گرفته و اکنون پیشرفتهترین تجهیزات خود، از جمله راکتهای بالستیک فتاح-۱ و خیبرشکن را بهکار میگیردفرزین ندیمی، کارشناس در مؤسسهٔ امور دفاعی واشنگتن
حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر مؤسسهٔ امور بینالمللی و امنیتی جرمنی، می گوید:
«به نظر میرسد ایران روی حساسیت حکومت امریکا و متحدانش در سراسر جهان نسبت به افزایش قیمت انرژی حساب باز کرده است. این فقط فشار منطقهای نیست؛ بلکه افزودن فشار بیشتر بر بازار جهانی است که هنوز از پیامدهای جنگ اوکراین رهایی نیافته است.»
حدود یکپنجم نفت جهان از تنگهٔ هرمز می گذرد؛ آبراه باریکی که خلیج فارس را به آبهای آزاد وصل میکند. ایران پیش از این نیز به بستن این مسیر فکر کرده بود؛ اقدامی که میتواند جریان جهانی نفت را بهشدت مختل کند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجهٔ ایران، در گفتوگو با شبکهٔ تلویزیونی الجزیره در اول مارچ تأیید کرد که همسایگان عرب ایران «خوشحال نیستند»، اما از آنها خواست تا به گفتۀ او «درک کنند» که امریکا و اسرائیل آغازگر این جنگ بودهاند.
عراقچی گفت:
«آنها [کشورهای خلیج] نباید بر ما فشار بیاورند که این جنگ را متوقف کنیم؛ بلکه باید طرف مقابل را تحت فشار قرار دهند.»
اشباع و تهدیدهای «بیهودۀ وقت گذرانی»
در میدان نبرد، واقعیت نظامی چیزی جز فرسایش، طاقتفرسا نیست.
فرزین ندیمی، کارشناس در مؤسسهٔ امور دفاعی واشنگتن، می گوید که ایران از ناکامیهای گذشته درس گرفته و اکنون پیشرفتهترین تجهیزات خود، از جمله راکتهای بالستیک فتاح-۱ و خیبرشکن را بهکار میگیرد، تا سیستمهای پیشرفتهٔ دفاع هوایی ساخت غرب را که توسط متحدان امریکا در منطقه مستقر شدهاست، از پا درآورد.
طیارات تانکر مواد سوخت نیروی هوایی امریکا پشتیبانی لازم را فراهم میکنندفرزین ندیمی
ندیمی به رادیو فردا گفت:
«هدف این است که سیستمهای دفاع هوایی و همچنان افرادملکی که در پناهگاهها هستند، بهطور دایمی تحت فشار و تنش قرار داشته باشند.»
وی افزود که ایران ریتم ثابتی از فیر حدود ۲۵ راکت بالستیک در هر ساعت را حفظ کرده است؛ سرعتی که بهگونهٔ حسابشده، برای خالیساختن ذخایر راکتهای رهگیر یا جلوگیری کننده، طراحی شده است.
در جریان تنها چند روز، راکتها و طیارات بیپیلوت ایرانی در زمرۀ سایر اهداف یک فابریکۀٔ بزرگ گاز در قطر، یک تصفیهخانهٔ نفت در عربستان سعودی، یک پایگاه امریکایی در کویت و یک میدان هوایی بزرگ در امارات متحدهٔ عربی را مورد اصابت قرار دادهاند.
در مقابل، ایالات متحدۀ و اسرائیل نیز با سطح تازهای از پایداری، پاسخ دادهاند.
فرزین ندیمی، کارشناس در مؤسسهٔ امور دفاعی واشنگتن، گفت:
«طیارات تانکر مواد سوخت نیروی هوایی امریکا پشتیبانی لازم را فراهم میکنند، تا جتهای اسرائیلی بتوانند برای مدت طولانیتری بر فراز مناطق هدف خود[در ایران] باقی بمانند. اگر آنها بتوانند این طیارات را با مهمات سنگینتر در هوا نگه دارند، میتوانند سیستم های پرتاب راکت ایران را بهطور دایمی از حلقۀ فعالیت خارج کنند.»
«بقا در خطر است»
آزمون اصلی برای واشنگتن این است که آیا قدرت کمپاین هواییاش میتواند تهران را در هم بشکند، پیش از آنکه پیامدهای اقتصادی ارادهٔ متحدانش را از بین ببرد.
وقتی حکومتها احساس کنند که بقایشان در خطر است، ممکن است به اقدامات افراطی دست بزنندحمیدرضا عزیزی
گزارشها حاکی از آن است که پایتختهای کشورهای خلیج که زمانی حامیان پرصدای مهار ساختن ایران بودند، اکنون با نگرانی فزایندهای روبهرو هستند، زیرا سیستمهای دفاع هوایی"پاتریوت" و "ایجیسِ" تأمینشده از سوی امریکا، تحت فشار شدید قرار گرفتهاند.
فرزین ندیمی، هشدار داده است:
«کور ساختن یکی از این"چشمها"[رادارها] میتواند کارایی همۀ شبکهٔ دفاع راکتی منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.»
در نهایت، این درگیری از محاسبات سنتی، مصارف و منافع، فراتر رفته است.
حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر مؤسسهٔ امور بینالمللی و امنیتی جرمنی، گفت:
«وقتی حکومتها احساس کنند که بقایشان در خطر است، ممکن است به اقدامات افراطی دست بزنند که کاملاً با محاسبات عقلانی همخوانی نداشته باشد. در وضعیت بقا، بیشتر سایر ملاحظات کنار میروند. تصمیمگیری بر محور بقا متمرکز میشود و این همان چارچوبی است که باید این جنگ فرسایشی در آن درک شود.»