شماری از خبرنگاران و مسئولان رسانههای داخلی در افغانستان ادعا میکنند که با سانسور شدید از سوی حکومت طالبان روبهرو هستند؛ موضوعی که سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (امسو) نیز در گزارش تازه خود به آن اشاره کرده است.
یک خبرنگار از یک رسانه داخلی در شمال افغانستان که بهدلیل حساسیت موضوع نخواست نامش در گزارش ذکر شود، با تغییر صدا، روز جمعه (۲۱ حمل) به رادیو آزادی گفت:
هر چیزی که نشر میکنیم باید به نفع حکومت باشد، اینکه بهگونهٔ آزادانه نقد شود یا گزارشهای انتقادی ساخته و نشر گردد، اصلاً اجازه داده نمیشود. من خودم بارها با چنین مواردی روبهرو شدهام. یکبار درباره خراب بودن سرکها گزارش ساخته بودم.
«هر چیزی که نشر میکنیم باید به نفع حکومت باشد، اینکه بهگونهٔ آزادانه نقد شود یا گزارشهای انتقادی ساخته و نشر گردد، اصلاً اجازه داده نمیشود. من خودم بارها با چنین مواردی روبهرو شدهام. یکبار درباره خراب بودن سرکها گزارش ساخته بودم، اما ده دقیقه پس از نشر، با من تماس گرفتند، اخطاریه دادند و گزارش از صفحه حذف شد. ما در هر لحظه و در هر کار سانسور هستیم؛ فقط فعالیتهای آنان را پوشش میدهیم. همچنان به ما گفته شده که باید علیه پاکستان گزارش بسازیم و نشان بدهیم که مردم تا چه اندازه از ما حمایت میکنند.»
همچنان، یک مسئول یک رسانه داخلی در زون جنوبشرقی افغانستان نیز بهدلیل حساسیت موضوع، با شرایط مشابه در گفتوگو با رادیو آزادی ادعا کرد که این وضعیت نه تنها آنان، بلکه بیشتر خبرنگاران افغان را از کار و فعالیت مسلکی دلسرد ساخته است.
«نخست وزارت اطلاعات و فرهنگ، سپس ریاستهای اطلاعات و فرهنگ در سطح ولایت و بعد هم ریاست استخبارات به خبرنگاران گفتهاند که مواردی را که مطابق میل آنان نیست، بهگونهٔ جدی از نشر آن صرفنظر کنند. هر چیزی که نشر میکنیم باید بر اساس طرزالعمل گروه حاکم باشد و اجازهٔ اضافی وجود ندارد. به همین دلیل، مسئولان رسانهها، خبرنگاران و مدیران بخش خبر ناامید شده و از کار دلسرد شدهاند. اگر این مشکلات ادامه یابد، بسیاری از مسئولان مجبور خواهند شد رسانهها و رادیوهای خود را ببندند.»
در همین حال، سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (امسو) بار دیگر نسبت به وضعیت خبرنگاران و رسانهها در افغانستان ابراز نگرانی کرده و گفته است که در ماه گذشته میلادی، خبرنگاران و رسانهها بهگونهٔ بیسابقه با فشارهای حکومت طالبان روبهرو بودهاند.
امسو در گزارش تازه خود که وضعیت ماه مارچ را بررسی کرده، روز پنجشنبه ۲۰ حمل با رسانهها شریک ساخته و نوشته است که در این ماه، خبرنگاران و رسانهها در امتداد خط دیورند، هنگام درگیریها، مجبور شدهاند تنها گزارشهای تبلیغاتی به نفع طالبان نشر کنند.
این سازمان افزوده که در این مدت با ۱۰ خبرنگار در سطح کشور مصاحبه کرده و از آنان معلومات جمعآوری کرده است که نشان میدهد در جریان این درگیریها، طالبان از خبرنگاران خواستهاند که برای حکومت پاکستان از واژه «رژیم» استفاده کنند و به گفتهٔ آنان، خبرنگاران باید محتوایی تولید کنند که احساسات مردم را تحریک کند و نشان دهد که طرف مقابل توان جنگ را ندارد.
امسو میگوید خبرنگاران همچنان گفتهاند که طالبان نشر تلفات واردشده به نیروهای خود را نیز ممنوع کرده بودند.
این سازمان در گزارش خود، ۲۴ مورد مختلف را بهعنوان چالشهای پیشروی خبرنگاران و رسانهها یاد کرده است؛ از جمله تهیه گزارشهای مثبت درباره فرمانهای رهبر طالبان، ممنوعیت پیگیری پروژههای نیمهتمام، استفاده اجباری از القاب محترمانه برای مقامهای طالبان، گرفتن اجازه از ریاستهای اطلاعات و فرهنگ پیش از سفر به ولسوالیها، نظارت جدی استخبارات بر نوشتهها و تبصرههای خبرنگاران در شبکههای اجتماعی، پاسخ ندادن به پرسشها درباره آموزش دختران و ارتباط با زنان، و موارد دیگر.
امسو میگوید این وضعیت استقلال رسانهها را از بین برده، آنها را به ابزارهای تبلیغاتی طالبان تبدیل کرده، آزادی بیان را محدود ساخته و بهویژه تبعیض جنسیتی علیه زنان را افزایش داده است.
تلاش شد نظر وزارت اطلاعات و فرهنگ حکومت طالبان در این مورد گرفته شود، اما خبیب غفران، سخنگوی این وزارت، تا زمان نشر گزارش به پرسشهای رادیو آزادی پاسخ نداد.
با این حال، پیش از این، مقامهای مختلف حکومت طالبان، از ذبیحالله مجاهد جمله سخنگوی آنان ، در گفتوگو با رادیو آزادی و در نشستهای گوناگون گفتهاند که در چارچوب شریعت اسلامی و منافع ملی، به فعالیت رسانهها و تامین حقوق خبرنگاران متعهد هستند.
این در حالی است که پیش از این نیز شماری از مسئولان رسانهها و خبرنگاران در افغانستان شکایت کردهاند که از سوی حکومت طالبان با کنترل شدید، نظارت و سانسور روبهرو هستند و نهادهای بینالمللی و ادارههای مختلف سازمان ملل متحد نیز در این زمینه نگرانیهایی مطرح کردهاند.