اینجا موتر و سرک نیست، برادرزاده ام در مسیر راه جان باختعزتالله، باشندۀ کنر
عزتالله، باشنده دره دیوهگل ولسوالی چوکی کنر، میگوید:
«زمانی که ما او را از خانه برداشتیم، اینجا موتر و سرک نیست پس از آن که حدود ده دقیقه پیاده روی کردیم برادرزاده ام در مسیر راه جان باخت و ما نتوانستیم او را به کلینیک برسانیم.»
به گفتۀ عزت الله، برادرزاده ۱۰ سالهاش پس از بروز علائمی مانند تب، سردرد، اسهال و استفراغ و وخیمشدن سریع وضعیت صحی، هنگام انتقال به مرکز صحی به تاریخ ۲۴ اسد ۱۴۰۵ در مسیر راه جان باخت.
او میگوید یک هفته پیش از آن نیز، کاکای ۷۰ سالهاش پس از بروز علائم مشابه، در خانه جان خود را از دست داده بود.
«یک کاکايم در اثر این مریضی جان خود را از دست داد و یک برادرزادهام که ده ساله بود، یکی از آنان زمانی که به تب ،سردرد ،اسهال و استفراغ مبتلا شد حدود ساعت ده شب بود و دیگری حدود ساعت چهار صبح به همین مریضی مبتلا شد و تا ساعت شش صبح وضعیتش بدتر شد و جان باخت.»
عزتالله میگوید پس از مرگ این دو عضو خانواده، دو برادرزادهاش، که خواهران کودک فوتشدهاند، نیز با علایم مشابه بیمار شدند و آنان را برای درمان به یک کلینیک خصوصی برده اند.
«دو برادرزاده دیگرم خواهران همین برادرزاده ام که فوت شد نیز مریض شدند آنان را به کلینیک شخصی بردیم داکتران گفتند که آنان به کولرا مبتلا شده اند، درخانواده ما تعداد دیگر نیز با همین علایم مریض اند.»
تا کلینیک حدود چهار ساعت راه است که بسیار صعب العبور استعزتالله، باشندۀ کنر
به گفته او پس از بیمارشدن اعضای خانواده، یک تیم صحی دولتی نیز به روستا آنان رفته و برای شماری از بیماران دوا تجویز کرده است.
در کنار نگرانی از بیماری، دسترسی به خدمات صحی نیز برای باشندگان این منطقه آسان نیست،عزت الله می گوید نزدیکترین کلینیک حدود چهار ساعت پیادهروی فاصله دارد و مسیر آن از راههای کوهستانی و دشوارگذر میگذرد و خانوادهها برای انتقال بیماران از وسیلهای ابتدایی موسوم به «کت» استفاده میکنند.
«ما مریضان خود را به وسیله به نام «کت» طوری که چوب ها را به دو طرف یک تکه می بندیم با پای پیاده به کلینیک انتقال می دهیم تا کلینیک حدود چهار ساعت راه است که بسیار صعب العبور است از مسیر کوه عبور می کنیم هنگام شب نمی توان از آنجا عبور کرد.»
در همین حال، قاری عزیزالرحمن، باشنده دیگر ولسوالی چوکی، میگوید اخیراً به سردرد و بدندرد شدید دچار شد و پس از مراجعه به یک کلینیک خصوصی، داکتران بیماری او را ملاریا تشخیص دادند.
«من سردردی و جاندردی شدید داشتم بیماری مرا داکتران ملاریا تشخیص دادند و دوا برایم تجویز کردند،اینجا تعداد دیگر نیز مریض هستند اما دو رقم بیماران هستند برخی ها با تب ،سردردی و جاندردی شدید و برخی اسهال و استفراغ دارند.»
یک مورد مشکوک کولرا در ولسوالی خاصکنر پس از آزمایش، منفی تشخیص شدداکتر حفیظالله غروال
یک باشنده دیگر ولسوالی چوکی که نخواست نامش در گزارش گرفته شود، از وجود بیماران دیگر در منطقه ابراز نگرانی کرده و خواهان بررسی وضعیت صحی باشندگان این ولسوالی است.
«برخی ها مریض اند و روز به روز به تعداد شان افزوده می شود؛ از اینرو از دولت و موسسات خیریه می خواهیم که تیم های خود را بفرستند و آنان این ولسوالی را بررسی کنند و به مناطق دوردست بروند و تشخیص کنند که این چگونه بیماری است مردم بسیار نگران اند.»
با وجود علائم مشابه، هنوز مشخص نیست شماری از باشندگان ولسوالی چوکی که از مشکلات صحی شاکی اند به چه بیماریای مبتلا شدهاند؛برای برخی بیماران تشخیصهای متفاوتی مطرح شده است.
شرافت زمان سخنگوی وزارت صحت عامه حکومت طالبان به تماس های رادیو آزادی در این مورد پاسخ نداد.
با این حال ادعاهای مطرحشده از سوی برخی باشندگان ولسوالی چوکی ولایت کنر مبنی بر تشخیص بیماری کولرا در این ولسوالی، از سوی مسئولان صحی حکومت طالبان در این ولایت رد شده است.
داکتر حفیظالله غروال، سرطبیب و مسئول شفاخانه دولتی ولسوالی چوکی، که باشندگان ولسوالیهای خاصکنر و نورگل نیز از خدمات آن استفاده میکنند، میگوید تاکنون هیچ مورد تأییدشدهای از کولرا در ولسوالی چوکی ثبت نشده است.
این چگونه بیماری است مردم بسیار نگران اندیک باشندۀ کنر
او به رادیو آزادی گفت که یک مورد مشکوک به کولرا در ولسوالی خاصکنر پس از آزمایش، منفی تشخیص شد؛ اما پیش از بهدستآمدن نتیجه این آزمایش، تیمهای صحی برای بررسی وضعیت به مناطق مختلف اعزام شده و چاههای آب را با کلور ضدعفونی کردهاند.
«حدود دو ،سه هفته پیش فقط یک واقعه مثبت مشکوک به کولرا ،از ولسوالی چوکی نه بلکه از ولسوالی خاص کنر نزد ما ثبت شده بود،اما آن را برای تشخیص دقیق تر به جلال آباد فرستادیم ،اما نتیجه آزمایش آن منفی بود،تا حال هیچ چنین قضیه وجود ندارد،برخی مریضی های که بوده مثل تسمم و یا امثال آن بوده است.»
این در حالیست که پیش از این حکومت طالبان ستراتیژی پنجسالۀ ملی برای تقویت سکتور صحت افغانستان را ، بتاریخ ۱۳ اسد ۱۴۰۵اعلام کرد و نورجلال جلالی وزیر صحت عامه حکومت طالبان گفت که این ستراتیژی به هدف تقویت خدمات صحی و فراهمسازی خدمات درمانی متناسب با نیازهای کنونی مردم تدوین شده است.
اعلام این راهبرد در حالی صورت میگیرد که نظام صحی افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، بر اساس گزارش ها در پنج سال گذشته با کمبود منابع و فشار فزاینده بر خدمات صحی روبهرو بوده است.
سازمان جهانی صحت(دبلیو اچ او) میگوید در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۴.۴ میلیون نفر در افغانستان به کمکهای صحی نیاز دارند و کاهش بودجه، شیوع بیماریها، ناامنی غذایی و بازگشت گسترده مهاجران، فشار بیشتری بر نظام صحی کشور وارد کرده است.
عزتالله میگوید در برخی موارد، حتی پس از رسیدن بیماران به کلینیک، امکانات لازم برای درمان آنان وجود ندارد.
« برخی اوقات در کلینیک دوا های مناسب هم وجود ندارد که برای مریضان بدهند،منطقه ما نه پیش از زلزله سال گذشته کلینیک داشت نه حالا دارد.»
