خبرنگاران در افغانستان از محدودیتها شکایت دارند و میگویند که فضای رسانهای آکنده از نظارت و تهدید، آنان را ناامید ساخته است.
یک خبرنگار که در ولایات شمالی افغانستان زندهگی میکند، میگوید فضای رسانهای چنان بر او تنگ شده که به ترک وظیفهاش فکر میکند.
او که به دلیل نگرانیهای امنیتی نمیخواست هویتش افشا شود، به شرط تغییر صدا به رادیو آزادی گفت که محدودیتهای وضعشده بر رسانهها در افغانستان، روند اطلاعرسانی را دشوار ساخته و انگیزۀ او را برای ادامۀ کار خبرنگاری کاهش دادهاست.
این خبرنگار میافزاید: "وقتی برای تهیه گزارش به محل رویدادها میرویم، در آنجا با مشکلات زیادی روبهرو میشویم. وضعیت به جایی رسیده است که اگر زمینه کار دیگری برای ما فراهم شود، شاید خبرنگاری را ترک کنیم و به کار دیگری روی بیاوریم."
سازمانهای حامی رسانهها نیز با ابراز نگرانی میگویند که حکومت طالبان در بیش از پنج سال گذشته، دهها خبرنگار را دستگیر کردهاست.
این سازمانها بهویژه استخبارات طالبان را به نظارت بر رسانهها، سرکوب آنها و تهدید خبرنگاران متهم میکنند.
سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (امسو)، یکی از این نهادها تأیید میکند که فضای رسانهای در افغانستان بهشدت محدود شده و خبرنگاران زیر سایه نظارت و تهدید کار میکنند.
حامدی عبیدی، رئیس این سازمان، روز پنجشنبه «۱۴ عقرب» به رادیو آزادی گفت که حکومت طالبان سالهاست که فعالیت خبرنگاران و محتوای رسانهها را زیر نظر دارد و آن را کنترول میکند.
او گفت: "در حقیقت، همۀ محتوای رسانهها از سوی اداره استخبارات زیر نظر گرفته شده و برای سانسور آن دستور داده میشود. آنها برای نظارت، یک سیستم منظم دارند و همۀ برنامهها بهگونه منظم بررسی و زیر نظر گرفته میشوند. تنها به آن محتوایی اجازه نشر داده میشود که مورد پسند ادارۀ حاکم باشد و بخشی از روایت آنها را تشکیل دهد."
آقای عبیدی میافزاید که اگر چیزی برخلاف خواست طالبان نشر شود، خبرنگاران، مالکان رسانهها و کارمندان رسانهای به اداره استخبارات احضار میشوند و گزارشهای در مورد دستگیری، تحقیقات و شکنجه آنها نیز منتشر شدهاست.
در همین حال، سازمان خبرنگاران بدون مرز میگوید که طالبان در جریان بیش از پنج سال گذشته، حداقل ۷۷ خبرنگار را دستگیر کردهاند و ادارۀ «۰۱۵» استخبارات این گروه در نظارت و سرکوب رسانهها، تهدید خبرنگاران و کنترول مطالب رسانهها نقش دارد.
این سازمان حامی خبرنگاران و رسانهها، در گزارشیکه روز چهارشنبه (۱۴ عقرب) منتشر شد، از قول چند خبرنگار افغان، معلومات در مورد دستگیری، تحقیق و شکنجه آنها ارائه کردهاست.
بر اساس گزارش، این خبرنگاران به اتهام جاسوسی و تبلیغات علیه طالبان دستگیر شدهاند.
حمدالله فطرت، معاون سخنگوی حکومت طالبان، این اتهامات را رد و ادعا کرده که ادارات استخباراتیشان مطابق به قانون فعالیت میکنند و هیچکس خودسرانه دستگیر نمیشود.
سازمان خبرنگاران بدون مرز پیش از این گفته بود که خبرنگاران زن تقریباً از رسانههای افغانستان حذف شدهاند و مقامهای طالبان با مجرم دانستن کارمندان مسلکی رسانهها تلاش کردهاند کنترول کامل روند اطلاعرسانی را در دست بگیرند.
پیش از این نیز سازمان ملل متحد و نهادهای حامی رسانهها در مورد سرکوب خبرنگاران و رسانهها در افغانستان گزارش داده و نگرانیهایشان را ابراز کرده بودند.
هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در گزارش خود در ۱۵ اکتوبر ۲۰۲۶، از ادامه محدودیتها بر فعالیتهای رسانهای و متوقف شدن فعالیت چند رسانه خبر داد.
کمیته حفاظت از خبرنگاران نیز در گزارش خود در ۱۴ اگست ۲۰۲۶، در مورد افزایش فشارها بر خبرنگاران، دستگیری و لتوکوب آنها، سانسور، محدودیت بر فعالیت خبرنگاران زن، قطع انترنت و مهاجرت اجباری خبرنگاران افغان ابراز نگرانی کردهاست.
سازمان خبرنگاران بدون سرحد از طالبان خواسته است که همۀ قوانین و مقرراتیکه آزادی رسانهها را محدود میسازند، لغو کنند.
این سازمان گفته است که صدها خبرنگار افغان برای فرار از این سرکوب، نجات جان خود و ادامۀ فعالیت مسلکیشان مجبور شدهاند افغانستان را ترک کنند.