جوانان افغان: به دلیل کمبود فرصت‌های شغلی، به حرفهٔ ترمیم مبایل روی آورده‌ایم

عبیدالله محب، باشندهٔ کابل که می گوید از فاکولته فارمسی فارغ شده و قبلاً دواخانه داشت، اکنون کارگاه ترمیم موبایل دارد.

او به رادیو آزادی گفت که سرپرستی خانوادهٔ ۹ نفره خود را به عهده دارد:

اکنون چهار ماه می‌شود که دکان ترمیم موبایل دارم و ماهانه ده تا دوازده هزار افغانی عاید دارم که نیازهای اقتصادی خانواده‌ام را تأمین می‌کنم."

اما این میزان درآمد در شرایط اقتصادی افغانستان که بر اساس شاخص فقر چندبعدی برنامه توسعهٔ سازمان ملل متحد (UNDP) و مؤسسهٔ فقر و توسعهٔ انسانی آکسفورد (OPHI) در سال ۲۰۲۲ حدود ۶۴.۹ درصد مردم در افغانستان در وضعیت فقر هستند، برای تأمین نیازهای یک خانوادهٔ پرجمعیت کافی نیست.

در این حال نعیم‌الله، باشندهٔ ولایت ننگرهار که از رشتهٔ علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی فاکولته ادبیات و علوم بشری پوهنتون لغمان فارغ شده، می‌گوید اکنون بخش ترمیم تیلفون های همراه را انتخاب کرده و در آن مصروف کار است:

"تلاش زیادی کردم در بخش مربوط رشته‌ام مانند استادی پوهنتون یا مدیریت کتابخانه کار پیدا کنم، اما نتوانستم؛ چون این رشته فقط در لغمان است. بعد به دلیل بیکاری به مرکز ترمیم موبایل رفتم، زیرا اکنون موبایل عمومی شده و استفاده‌کننده زیاد دارد، وقتی استفاده‌کننده زیاد باشد حتماً خراب هم می‌شود. بسیاری از دوستانم که پوهنتون خوانده‌اند به همین بخش آمده‌اند و برخی هم درس را نیمه‌ رها کردند."

آنان می‌گویند برای یادگیری ترمیم موبایل در یک دورهٔ سه‌ماهه با پرداخت هزار افغانی فیس ماهانه، این کسب را آموخته و دو تا دو ونیم ماه پس از فراغت ورکشاپ باز کرده‌اند.

در همین حال مسئولان شماری از مراکز آموزشی ترمیم موبایل و وسایل برقی نیز می‌گویند مراجعهٔ جوانان نسبت به گذشته در این مراکز افزایش یافته است.

ازین جمله امیرالله امیر، رئیس یک مرکز آموزش ترمیم مبایل در کابل، به رادیو آزادی گفت:

سیستم ما طوری است که آموزش سه تا چهار ماهه است؛ جوانان می‌آیند یاد می‌گیرند و سپس صاحب کسب‌وکار می‌شوند. نزد ما جوانان زیادی فارغ شده از رشته‌های مختلف مانند اقتصاد، طب، فارمسی و دیگر بخش‌ها آمده اند، زیرا این دورهٔ کوتاه سه‌ماهه است و به‌سرعت در آن کار پیدا می‌کنند."

به گفتهٔ او، نه تنها جوانان بلکه حتی افراد میانسال که از وظایف قبلی‌شان برکنار شده‌اند یا در بخش‌های مختلف کار پیدا نمی‌کنند، به این مراکز مراجعه کرده و پس از سه تا چهار ماه آموزش ورکشاپ ترمیم مبایل باز می‌کنند.

هیدربار، معاون بخش زنان دیدبان حقوق بشر چند ماه پس از به قدرت رسیدن حکومت طالبان در افغانستان گفته بود که طالبان در اداره‌ های دولتی افراد غیرمسلکی و کسانی را گماشته اند که تنها در مدرسه‌های دینی آموزش دیده و به اندازۀ کافی با تحصیلات عصری آشنایی ندارند و این سبب بیکاری در جامعه و ایجاد مشکلات در اداره‌های دولتی شده است.

اما ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی حکومت طالبان در پاسخ گفته بود که هشتاد درصد کارمندان حکومت پیشین در وظایف‌شان هستند و در سطح رهبری هم افراد شایسته گماشته شده اند.

در همین حال شماری از آگاهان و فعالان بخش تخنیک و تکنالوژی می گویند با توجه به رشد سریع تکنالوژی و نیاز روزافزون به خدمات تعمیر و نگهداری وسایل الکترونیکی، این حرفه درآمدزا است و جوانان می‌توانند به سرعت وارد بازار کار شوند.

آغا ملوک سهار، متخصص بخش تکنالوژی و انجنیر سافت‌ویر، به رادیو آزادی گفت:

"این‌که چرا باید به تکنالوژی توجه بیشتر شود، دلیلش این است که پیشرفت در این بخش دو و نیم برابر بیشتر است. اکنون در جهان جوانان زیادی در همین عرصه کار می‌کنند و حتی یافتن کار خارج از آن برایشان دشوار است. در افغانستان هم جوانان می‌توانند به‌طور آنلاین در هر زبانی کورس‌ها و ورکشاپ‌ها را بیاموزند، در خانه وسایل تخنیکی مانند لپ‌تاپ فراهم کنند و حداقل روزانه دو تا سه ساعت برای یادگیری مهارت‌ها وقت بگذارند. مشکلات کشور به این معنا نیست که ما توقف کنیم و چیزی نیاموزیم؛ جهان برای ما توقف نمی‌کند و باید پیشرفت‌ها را یاد بگیریم."

این در حالی است که پس از بازگشت طالبان به قدرت، گزارش‌ها از افزایش بیکاری و فقر در افغانستان حکایت دارد.

پیش از این نیز سازمان‌های بین‌المللی و نهادهای ملل متحد دربارهٔ وضعیت افغان‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند؛ بر اساس گزارش سالانهٔ دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) که در ۳۰ دسمبر ۲۰۲۵ منتشر شد، حدود ۲۱.۹ میلیون نفر در سال جاری میلادی در افغانستان نیازمند کمک‌های بشردوستانه اند.