جنگ دوم اسرائیل: مبارزه علیه حزب‌الله لبنان، نیروی نیابتی ایران

حملات هوایی اسرائیل بر شهر بیروت پایتخت لبنان، ۶ مارچ ۲۰۲۶

در حالی که جنگ با ایران ادامه دارد، جبههٔ دوم میان اسرائیل و جنگجویان حزب‌اللهِ مورد حمایت ایران در لبنان نیز در حال داغ‌تر شدن است.
حزب‌الله تلاش کرده که با قاچاق و یا تولید سلاح در داخل لبنان، توانایی نظامی خود را احیا کند
ساریت زهوی، رئیس نهاد تحقیقاتی «الما» در شمال اسرائیل

در حالی که جنگ ایالات متحدۀ امریکا و اسرائیل با ایران ادامه دارد، باز شدن جبههٔ دوم علیه حزب‌الله باعث آواره شدن حدود ۸۰۰ هزار تن شده است که از حملات مرگبار هوایی اسرائیل در لبنان فرار کرده‌اند؛ در این حال، حملات پیاپی راکتی و طیارات بی‌پیلوت نیز اسرائیل را هدف قرار داده است.

حزب الله لبنان یک گروه سیاسی نظامی است که ایالات متحدۀ امریکا و اسرائیل آن را به حیث یک سازمان تروریستی می شناسند، ولی اتحادیۀ اروپا تنها شاخۀ نظامی آن را در لیست سیاه شامل ساخته، نه بخش سیاسی آن را. حزب الله کنترل بخش اعظم جنوب لبنان را در دست دارد و نمایندگان شاخۀ سیاسی آن در پارلمان لبنان حضور دارند.

حزب الله لبنان نیرومندترین نیروی نیابتی باقی‌ماندهٔ ایران در سرحدات اسرائیل است. پس از آنکه در ۲۸ فبروری، اسرائیل حملات هوایی را علیه ایران آغاز نمود، این گروه در ۲ مارچ بر اسرائیل حمله کرد.

پاسخ نیروهای دفاعی اسرائیل (IDF) بسیار گسترده بوده است و درگیری با حزب‌الله بخشی جدایی‌ناپذیر از جنگ گسترده‌تر اسرائیل علیه ایران به شمار می‌رود.

بیشتر در این باره: وزارت صحت لبنان:۱۲ کارمند صحی در حمله هوایی اسرائیل به مرکز صحی در جنوب لبنان کشته شدند
ما اینجا ۲۴ ساعت در شبانه‌روز، تحت حمله قرار داریم
ساریت زهوی

ساریت زهوی، رئیس نهاد تحقیقاتی «الما» در شمال اسرائیل، روزجمعه(۱۳ مارچ) به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت:
«کمپاین علیه ایران برای رسیدگی به مسئلهٔ موجودیت ما(اسرائیل) در منطقه طراحی شده بود و حزب‌الله بخشی از آن است. ما اینجا ۲۴ ساعت در شبانه‌روز، تحت حمله قرار داریم.»

اسرائیل و حزب‌الله از دههٔ ۱۹۸۰ میلادی تاکنون در چندین درگیری مسلحانه با هم جنگیده‌اند. پیش از آخرین جنگ که در سال ۲۰۲۴ پایان یافت، هرچند تخمین‌ها متفاوت بود، اسرائیل می‌گفت که این گروه ذخایر اسلحه شامل حدود ۱۲۵ تا ۱۵۰ هزار راکت دارد.

زهوی که در طول ۱۵ سال خدمت در اردوی اسرائیل در بخش استخبارات نظامی کار کرده است، می گوید:
«وقتی جنگ پایان یافت، اردوی اسرائیل خود اعلام کرد که تعداد راکت‌های حزب‌الله را حدود ۸۰ درصد کاهش داده است. بنابراین اگر حساب کنید، می‌بینید که آن زمان، هنوز هم حدود ۲۵ هزار راکت در اختیار داشتند.»

زهوی می افزاید:
«در یک سال گذشته حزب‌الله تلاش کرده است که با قاچاق و یا تولید سلاح در داخل لبنان، توانایی نظامی خود را احیا کند؛ از راکت‌های ضدتانک گرفته تا راکت‌ها و طیارات بی‌پیلوت. تمرکز اصلی آنها روی طیارات بی‌پیلوت بوده است.»

بیشتر در این باره: اردوی اسرائیل موجی از حملات را در سراسر بیروت، پایتخت لبنان آغاز کرد

مقام‌های اسرائیلی، جنگ با حزب‌الله را مشابه جنگ با ایران، یک فرصت بی‌نظیر برای شکست ستراتیژیک دشمنی چند دهه‌ای، می‌بینند.
بنیامین نتانیاهو، صدراعظم اسرائیل، از حکومت لبنان خواسته است تا حزب‌الله را خلع سلاح کند و در ۱۲ مارچ هشدار داد که اگر چنین نکند به گفتۀ او «با آتش بازی می‌کند».
یک روز بعد، اسرائیل کاتز وزیر دفاع اسرائیل گفت که در صورت خلع سلاح نشدن حزب‌الله، ویرانی زیربنا‌های لبنان قیمت آن خواهد بود.

پاسخ «نامتناسب»

سازمان صحی جهان(دبلیو اچ او) در ۱۲ مارچ اعلام کرد که از آغاز درگیری‌های اخیر حدود ۶۳۰ تن در لبنان کشته و ۱۵۰۰ تن زخمی شده‌اند. اسرائیل می‌گوید که بسیاری از آنها «تروریست» بوده‌اند.

اسرائیل صرفاً در حال پاسخ دادن به حملات حزب‌الله نیست
یزید صایغ، پژوهشگر ارشد مرکز کارنگی شرق‌میانه در بیروت

حملات هوایی اسرائیل باعث انفجارات بزرگ در بیروت و جنوب لبنان شده است. اسرائیل همچنین عملیات زمینی محدودی را انجام داده و بنیامین نتانیاهو، صدراعظم اسرائیل، احتمال تهاجم زمینی گسترده‌تر را نیز مطرح کرده است.

یزید صایغ، پژوهشگر ارشد مرکز کارنگی شرق‌میانه در بیروت، به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت:
«اسرائیل صرفاً در حال پاسخ دادن به حملات حزب‌الله نیست. به نظر می‌رسد کمپاین نظامی آن برای نابودی کامل حزب‌الله به حیث یک نیروی سیاسی و اجتماعی، نه فقط خلع سلاح آن طراحی شده است،.»

صایغ می افزاید:
«این به معنای آواره کردن عمدی یک جامعهٔ کامل و استفاده از قدرت آتش نامتناسب است که به آسیب گسترده به افرادملکی منجر می‌شود.»

درخواست اسرائیل از حکومت لبنان برای اقدام علیه حزب‌الله تازه نیست، اما واکنش اخیر بیروت بی‌سابقه بوده است.
در ۲ مارچ، حکومت لبنان در یک اقدام بی‌سابقه، فعالیت‌های نظامی حزب‌الله را غیرقانونی اعلام کرد.

اکنون اسرائیل خواستار اقدام عملی برای تطبیق این تصمیم است.

این جنگی است که ما نمی‌خواستیم
نواف سلام، صدراعظم لبنان

یزید صایغ، پژوهشگر ارشد مرکز کارنگی شرق‌میانه در بیروت، می گوید که این کار برای حکومت لبنان آسان نخواهد بود:
«این حکومت(لبنان) زیر فشار امریکا و همزمان تحت حملات نظامی مداوم اسرائیل قرار دارد تا اقدام مستقیم‌تری برای خلع سلاح حزب‌الله انجام دهد. ولی می‌ترسد که استفاده از زور باعث درگیری داخلی، یا حتی جنگ داخلی شود.»

نواف سلام، صدراعظم لبنان، در یک سخنرانی تلویزیونی در ۱۲ مارچ گفت، امیدوار است که راهی برای دیپلوماسی وجود داشته باشد:
«این جنگی است که ما نمی‌خواستیم، برعکس، ما شب و روز کار می‌کنیم تا به آن پایان دهیم.»

با این حال، فعلاً نه اسرائیل و نه حزب‌الله، نشانه‌ای از توقف جنگ را نشان نداده‌اند.

چه اتفاقی بعداً رخ می‌دهد؟

نیکولاس بلانفورد، تحلیلگر امنیتی مستقر در بیروت، در ۱۱ مارچ نوشت:

«به نظر می‌رسد که ستراتیژی حزب‌الله، احتمالاً در هماهنگی با ایران، این است که تا حد امکان و طولانی به اسرائیل آسیب وارد کند، به امید آنکه در نهایت توافقی میان طرف‌های درگیر حاصل شود که در اصل حکومت تهران را حفظ کند.»

اردوی اسرائیل بیش از ۸۰۰ بار در لبنان حمله کرده است
ساریت زهوی

چند روز است، رسانه‌های اسرائیلی گزارش می‌دهند که به‌زودی عملیات زمینی بزرگ‌تری در لبنان آغاز خواهد شد. تحلیلگران نیز این احتمال را رد نکرده‌اند.

ساریت زهوی، رئیس نهاد تحقیقاتی «الما» در شمال اسرائیل، می گوید:
«اردوی اسرائیل بیش از ۸۰۰ بار در لبنان حمله کرده است، این آماری است که خود اردوی منتشر کرده و این تعداد اهداف زیاد است و هنوز هم اهداف بیشتری وجود دارد. برای دستیابی به یک نتیجهٔ مهم، احتمالاً مجبور خواهیم شد که تهاجم نظامی زمینی را انجام دهیم.»

اسرائیل در ۸ مارچ اعلام کرد که دو عسکر آن در اثر حملهٔ حزب‌الله در لبنان کشته شده‌اند، این تنها تلفات اردوی اسرائیل از آغاز درگیری‌ها از ۲۸ فبروری تاکنون بوده است.

میری ایسن، معاون سابق استخبارات رزمی اردوی اسرائیل، می گوید:
«در نهایت، حزب‌الله، شیعیان لبنانی عرب‌زبان، باشندگان بومی در این منطقه هستند. همیشه کسی که زمین را بهتر می‌شناسد، مزیت دارد.»

ما وارد منطقه‌ای بسیار دشوار از نظر جغرافیایی می‌شویم
میری ایسن، معاون سابق استخبارات رزمی اردوی اسرائیل

ایسن می افزاید:
«ما وارد منطقه‌ای بسیار دشوار از نظر جغرافیایی می‌شویم؛ منطقه‌ای کوهستانی و پُر از تپه‌ها. همهٔ این عوامل آزمون ‌برانگیز خواهد بود، اما به معنای آن نیست که نباید همچو کاری را انجام داد.»

چه جنگ زمینی گسترده رخ دهد یا نه، بسیاری از ناظران انتظار دارند که حزب‌الله در نتیجهٔ این درگیری بیشتر از پیش تضعیف شود.

اما عامل تعیین‌کننده، احتمالاً نتیجهٔ جنگ با ایران خواهد بود؛ کشوری که دهه‌ها از حزب‌الله حمایت مالی و نظامی کرده است.

در حالی که اسرائیل همچنان می‌گوید که هدف جنگ تغییر رژیم در تهران است، موضع ایالات متحدۀ امریکا بیشتر روی تضعیف توانایی‌های ایران، تأکید دارد.

یزید صایغ، پژوهشگر ارشد مرکز کارنگی شرق‌میانه در بیروت، می گوید:
«هرچند حزب‌الله ضعیف‌تر شده است، اما سرنوشت آن احتمالاً به این بستگی دارد که ادارۀ رئیس جمهور ترمپ چگونه جنگ با ایران را پایان می‌دهد. اگر توافقی حاصل شود، ممکن است نتیجهٔ آن در لبنان کمتر از اهداف حداکثر اسرائیل باشد.»