قدامات نظامی دفاعی محدود، نه کمپاین بمباردمان نامحدود علیه ایران انجام شود.کریستوفر دیویدسون
در میانهٔ آتشباری متقابل امریکا و اسرائیل با ایران، متحدان واشنگتن در خلیج فارس با انتخابی سرنوشتساز روبهرو شدهاند؛ اینکه در حالت دفاعی باقی بمانند، یا وارد جنگ با جمهوری اسلامی شوند.
از آغاز جنگ در ۲۸ فبروری، ایران هزاران طیارهٔ بیپیلوت و راکت را بر تأسیسات دیپلوماتیک و نظامی امریکا و همچنان زیربناهای حیاتی انرژی در عربستان سعودی، امارات متحدۀ عربی، قطر، بحرین و کویت فیر کرده است. تهران با محدود ساختن عبور کشتی ها از تنگۀ هرمز، که یکی از شاهراههای مهم نفت و گاز جهان محسوب می شود، عملاً صادرات اصلی همسایگان عرب خود را فلج کرده است.
براساس مرکز خبر رادیو آزادی، با توجه به اینکه بزرگترین اقتصادها و قدرتهای نظامی خلیج؛ عربستان سعودی و امارات متحدۀ عربی این وضعیت را تهدیدی وجودی میدانند، در حال بررسی تغییر ستراتیژی به حالت تهاجمیتر هستند. اما کارشناسان هشدار میدهند که همچو اقدامی میتواند آنها را در معرض حملات شدیدتر ایران قرار دهد.
کارشناسان میگویند، بعید است که عربستان و امارات مستقیماً وارد جنگ شوند، اما احتمالاً حمایتهای لوژستیکی بیشتری برای امریکا فراهم کرده و بر ایران فشار اقتصادی، وارد خواهند کرد.
کریستوفر دیویدسون، پژوهشگر سیاست شرقمیانه در پوهنتون دورهام بریتانیا، میگوید:
«در عمل، پیوستن به جنگ به این معناست که دسترسی امریکا به پایگاهها و فضای هوایی افزایش یابد، برخورد سختگیرانهتری با شبکههای تجارتی و مالی ایران در خلیج صورت گیرد و اقدامات نظامی دفاعی محدود، نه کمپاین بمباردمان نامحدود علیه ایران انجام شود.»
«ایران باجگیری میکند»
نشانههای این تغییر اکنون دیده میشود. براساس گزارش۲۳ مارچ والاستریت ژورنال، ریاض اخیراً موافقت کرده است که ایالات متحدۀ امریکا از پایگاه هوایی ملک فهد در جنوب غرب عربستان، استفاده کند.
هر کسی که فکر کند کشورهای خلیج قادر به پاسخگویی نیستند، دچار اشتباه استفیصل بن فرحان وزیر امور خارجۀ سعودی
این یک تحول مهم است، زیرا عربستان سعودی مانند سایر حکومتهای عربی تعهد کرده بود که از حریم هوایی و پایگاههای نظامیاش برای حمله بر ایران استفاده نخواهد شد.
ایران کشورهای خلیج را که بسیاری آنها میزبان پایگاههای نظامی امریکا هستند، به کمکرسانی برای تلاش های جنگی امریکا متهم کرده است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در ۲۵ مارچ گفت «شواهدی وجود دارد که کشورهای منطقه به امریکاییها، خدماتی را ارائه کردهاند.»
ریاض در ۲۱ مارچ آتشۀ نظامی و چهار دیپلومات ایرانی را اخراج نمود و علت آن را «ادامۀ حملات ایران بر قلمرو عربستان» عنوان کرد.
چند روز پیش از آن، فیصل بن فرحان وزیر امور خارجۀ سعودی هشدار داده بود که «صبر عربستان در برابر حملات ایران نامحدود نیست.»
به گفتۀ بن فرحان«هر کسی که فکر کند کشورهای خلیج قادر به پاسخگویی نیستند، دچار اشتباه است.»
در سه هفتهٔ گذشته، طیارات بیپیلوت و راکتهای ایران تصفیهخانههای مهم نفتی عربستان سعودی بزرگترین صادرکنندهٔ نفت جهان را هدف قرار دادهاند. ایران همچنان سفارت امریکا در ریاض را نیز هدف قرار داده است.
از سوی دیگر، در هفتههای اخیر، امارات متحدۀ عربی نهادهای وابسته به ایران را سرکوب کرده، یک شفاخانه، یک کلوب اجتماعی و چندین مکتب ایرانی را بسته است.
امارات، در هفتهٔ گذشته شفاخانه ایرانی در دوبی که یکی از قدیمیترین مراکز درمانی آن کشور و وابسته به جمعیت هلالاحمر ایران بود، را تعطیل کرد.
بیشتر در این باره: محمدباقر قالیباف، مردی در ایران که ممکن است واشنگتن با او گفتگو کندعبدالله بن زاید وزیر امور خارجۀ امارات، در شدیدترین اظهار نظر از سوی این کشور در ۲۲ مارچ در شبکۀ اکس نوشت که امارات متحدۀ عربی«ازسوی تروریستها مورد باجگیری قرار نخواهد گرفت» که بهنظر میرسید، اشارهای او به ایران باشد.
این واکنش در پاسخ به سخنان جرار آرو، سفیر سابق فرانسه در امریکا، بود که دیدگاه انور قرقاش مشاور ریاست امارات را نقد کرده بود. قرقاش گفته بود که تمرکز ابوظبی نباید روی آتشبس با تهران باشد، بلکه باید بر مهارساختن «تهدید هستهای ایران، راکتها، طیارات بیپیلوت و ارعاب در آبراههای بحری» متمرکز شود.
بهترین سناریو برای کشورهای خلیج، تغییر رژیم نیستدیویدسون
طیارات بیپیلوت و راکتهای ایران در قطر، بحرین و کویت نیز ویرانی به بار آورده، به تأسیسات نفت و گاز آسیب رسانده و باعث پرچاویهای گسترده شدهاست. ایالات متحدۀ امریکا و اسرائیل نیز زیربناهای ملکی ایران، از جمله ذخیرهگاههای نفت و یک کارخانهٔ تصفیۀ آب را هدف قرار دادهاند.
«بسیار آسیبپذیر» در برابر حملات تلافیجویانه
کارشناسان میگویند که با وجود لفاظیهای تند و تیز، به احتمال زیاد عربستان سعودی و امارات متحدۀ عربی از ورود به جنگ مستقیم با ایران خودداری خواهند کرد.
سایمون هندرسون، مدیر برنامۀ سیاست انرژی و خلیج در انستیتیوت واشنگتن، میگوید:
«هر دو کشور نیروگاهها، کارخانههای تصفیهٔ آب، ساختمانهای بلند رهایشی و تأسیساتی دارند که در برابر حملهٔ ایران بسیار آسیبپذیرند،.»
هندرسون می افزاید که «در هر دو کشور اقلیتهای شیعه وجود دارند که گرایش مثبت به ایران دارند. دخالت بیشتر در جنگ ممکن است، وضعیت آنها را بدتر کند.»
اگر جمهوری اسلامی از جنگ با ایالات متحدۀ امریکا و اسرائیل جان سالم بهدر ببرد، کشورهای خلیج با ایرانِ تندروتر و جسورتر روبهرو خواهند شد؛ اما اگر رژیم سقوط کند، ممکن است هرجومرج گسترده به وجود آمده و به منطقه سرایت کند.
بهگفتۀ دیویدسون، بهترین سناریو برای کشورهای خلیج، «تغییر رژیم نیست؛ بلکه حمایت غیرمستقیم و دقیق مدیریتشده از امریکا است، حمایتی که بازدارندگی در برابر ایران و روابط امنیتی با واشنگتن را تقویت کند و بدون اینکه باعث تشدید عمدهٔ تنشها بر نفت خلیج شود، نفوذ ایران را محدود سازد.»
دیویدسون، هشدار میدهد که «بدترین حالت این است که دخالت عمیقتر بهویژه مشارکت تهاجمی عربستان سعودی، یا امارات متحدۀ عربی، سلسلۀ از حملات ایران و گروههای نیابتیاش را دامن زند، تأسیسات انرژی را تخریب کند، حملونقل در تنگۀ هرمز را مختل سازد، سرمایهگذاریها را بترساند و آنها را وارد جنگ منطقهای طولانی و پرمصرف کند.»