تجربۀ زنان در هرات از برخورد با کارمندان ادارۀ امر به معروف و نهی از منکر طالبان

پوشش لباس زنان در افغانستان (تصویر آرشیف)

یک دختر ۲۳ ساله در شهر هرات می‌گوید که در سه هفته گذشته هنگام رفت‌وآمد در مکان‌های عمومی مانند بازار، شفاخانه و وسایط نقلیه از جمله تکسی به دلیل نوع پوشش حجاب از سوی ماموران امر به معروف و نهی از منکر حکومت طالبان با پرسش‌ها و اخطاریه‌ها روبه‌رو شده است. 

این دختر که نخواست نامش در گزارش منتشر شود، به رادیو آزادی گفت :

به خاطر پوشیدن مانتو برای ما مزاحمت ایجاد می‌کنند.

"به خاطر پوشیدن مانتو برای ما مزاحمت ایجاد می‌کنند. حتی چند روز پیش من با خواهرم به بازار می‌رفتم. خواهرم چادر نماز داشت، اما من چادر نماز ندارم و هیچ وقت هم استفاده نکرده‌ام، چون برایم سخت است. در راه، افراد امر بالمعروف ما را دیدند. راننده ریکشا به ما گفت اگر چادر نماز دارید سوار شوید، در غیر آن ممکن است شما را بگیرند. من مجبور شدم پیاده شوم و کنار جاده حرکت کنم تا آنان ما را نبینند، بعد دوباره سوار ریکشا شدم."

یک زن دیگر باشنده ولسوالی جبریل هرات که او هم نخواست نامش در گزارش ذکر شود، می‌گوید که این محدودیت‌ها باعث شده در ترس زندگی کند:

"اگر با تکسی یا ریکشا بروی باید چادر نماز داشته باشی، در حالی که در هرات همه زنان با حجاب می‌گردند، اما نوع پوشش متفاوت است. مانتو اینجا به عبایا گفته می‌شود. اگر بدون چادر نماز سوار تکسی یا ریکشا شوی حتی راننده هم تو را نمی‌برد. چون باد چادر نماز را حرکت می‌دهد، اما عبایا پوشیدهتر است. با این حال شرط این است که اگر سوار شوی باید چادر نماز داشته باشی. ما در ترس زندگی می‌کنیم."

این زنان و دختران می‌گویند که عبایا نوعی لباس دراز و گشاد است که در بسیاری از کشورهای اسلامی، به ویژه قطر، عربستان سعودی، کویت و امارات متحدۀ عربی، برای رعایت حجاب رایج است.

به گفتۀ آنان، این لباس که تمام بدن را می‌پوشاند معمولاً بسته بوده و بصورت کامل، پوشیده و با رنگ‌ها، طرح‌ها، نقش‌ها و گلدوزی‌های متنوع طراحی می‌شوند و در سال‌های اخیر، این نوع پوشش از سوی شماری از زنان و دختران در ولایت‌های مختلف افغانستان استفاده می‌شود.

همچنان یک زن دیگر باشندۀ هرات و مسئول یک مرکز زنانه مراقبت از جلد و مو می‌گوید که او و شماری از مشتریانش نیز به دلیل پوشیدن همین لباس پوشیده، موسوم به عبایا با پرسش‌های مسئولان امر به معروف و نهی از منکر طالبان، به ویژه هنگام استفاده از وسایط نقلیه عمومی روبه‌رو شده‌اند.

او که نخواست در گزارش از او نام برده شود به رادیو آزادی گفت که این محدودیت‌ها در کنار دیگر محدودیت‌های مربوط به آموزش، کار و حضور در جامعه، فشارهای بیشتری بر زندگی روزمره آنان وارد کرده است.

در ادارات دولتی حتی بدون ماسک و بدون چادرنماز اجازه ورود نمی‌دهند.

"می‌گویند باید چادر نماز بپوشید، در ریکشا و موترهای لینی اجازه نمی‌دهند. ما خود در خانه اصلاً چادرنماز نداریم و مانتو (عبایا) می‌پوشیم. دخترانی که پیش ما می‌آیند می‌گویند هنگام استفاده از موتر لینی یا تکسی و ریکشا حتماً باید چادرنماز داشته باشند. خیلی سخت است اما مجبور هستیم بپذیریم، چون راه دیگری نداریم. در ادارات دولتی حتی بدون ماسک و بدون چادرنماز اجازه ورود نمی‌دهند."

بیشتر در این باره:

الزام چادری برای داکتران زن در هرات؛ بیماران بدون درمان ماندند

تلاش کردیم نظر مقام‌های حکومت طالبان در هرات را نیز در این مورد داشته باشیم، اما عبدالرحمن مهاجر، رئیس امر به معروف و نهی از منکر طالبان در این ولایت و یوسف سعیدی، سخنگوی والی طالبان در هرات تا زمان تهیۀ این گزارش به پرسش‌های رادیو آزادی پاسخ ندادند.

با این حال، پیش از این در ماه نوامبر سال ۲۰۲۵، شماری از زنان و دختران در هرات شکایت و اعتراض کردند که پوشیدن برقع یا چادری در شفاخانه‌ها و اماکن عمومی از سوی ماموران امر به معروف و نهی از منکر طالبان اجباری شده است.

سیف‌الاسلام خیبر، سخنگوی وزارت امر به معروف و نهی از منکر حکومت طالبان در آن زمان در صفحۀ ایکس خود نوشت که زنان در سراسر افغانستان مکلف به رعایت "حجاب اسلامی" هستند.

زنان در هرات و سایر ولایات، اما همواره تاکید کرده اند که آنان حتی پیش از حاکمیت طالبان نیز مطابق شریعت اسلامی و فرهنگ افغانی به حجاب خود پایبند بوده‌اند.

ملا هبت‌الله آخندزاده رهبر طالبان، در ۱۷ ثور ۱۴۰۱ در یک فرمان از وزارت امر به معروف و نهی از منکر حکومت‌شان خواست که حجاب را به گونۀ اجباری بر زنان تطبیق کند و تا حد امکان زنان در خانه بمانند.

در این فرمان آمده بود که زنان باید در اماکن عمومی صورت‌های خود را بپوشانند، بدون ضرورت از خانه بیرون نشوند و در صورت سرپیچی، مسئول خانوادۀ آنان مجازات خواهد شد.

از آن زمان تا اکنون، این فرمان و تطبیق آن هم در داخل افغانستان و هم در بیرون از کشور با واکنش‌هایی روبه‌رو بوده است.

بیشتر در این باره:

یوناما در گزارش سه ماهه‌اش تشدید محدودیت‌های حکومت طالبان بر زنان را مستند کرده است