پنج سال کامل از ممنوعیت حکومت طالبان بر رفتن دانشآموزان دختر بالاتر از صنف ششم به مکتب در افغانستان گذشت.
این پنج سال، امیدها و آرزوهای میلیونها دختر افغان برای آینده و آموزش را با به خاک یکسان کردهاست.
دخترانیکه از مکتب منع شدهاند، هنوز هم منتظر بازگشایی مکاتب هستند، اما تا کنون هیچ نشانهی از برداشتن گام عملی طالبان برای بازگشایی مکاتب دختران دیده نمیشود.
"من آنقدر به درس و مکتب علاقه دارم که اگر برای شما بگویم، نمیدانم باور خواهید کرد یا نه."
این سخنان حسنا وردک، یکی از میلیونها دانشآموز دختریست که از آموزش بازمانده است.
او صنف ۱۱ مکتب بود که طالبان در ۱۵ اگست ۲۰۲۱ به قدرت بازگشتند و اندکی پس از آن، دروازههای مکاتب به روی دختران بالاتر از صنف ششم بسته شد.
طالبان در ۱۷ سپتمبر همان سال، رفتن دختران بالاتر از صنف ششم به مکاتب را تا «امر ثانی» تعلیق کردند، اما روز پنجشنبه «۱۷ سپتمبر ۲۰۲۶»، پنج سال از این ممنوعیت گذشت.
اعتراض به ممنوعیت طالبان بر کار و آموزش زنان و دختران در افغانستان
حسنا که هنوز منتظر بازگشت به مکتب است در گفتوگو با رادیو آزادی گفت که در پنج سال گذشته، تنها چیزیکه باعث خوشحالی او شده، یادآوری روزهای مکتب بوده است: "لباسها، چادر، بکس مکتب و تمام وسایلی را که به مکتب ارتباط دارد، خوب نگهداری کردهام. اتفاقاً در آخرین روز مکتب، یکی از همصنفیهایم روی بکس من امضا کرد. مادرم چندین بار به من گفت که آن را بشوی، اما من به او میگویم که خاکهای مکتب روی این بکس مانده و نمیخواهم پاک شود."
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان، روز پنجشنبه «۲۶ سنبله» در صفحه اکس خود نوشت که "پنج سال میشود افغانستان تنها کشور جهان است که در آن دختران بالاتر از صنف ششم از آموزش محروم شدهاند".
بهگفته بنت، "این ممنوعیت تنها بر سلامت روانی دختران تأثیر نگذاشته، بلکه بر حال و آینده دختران و تمام افغانستان نیز تأثیر گذاشته است".
ثریا بصیرت یکی دیگر از دخترانیست که از آموزش بازمانده است.
او میگوید، ممنوعیت آموزش و نرفتن به مکتب، بر سلامت روانی او تأثیر گذاشته است.
بصیرت در گفتوگو با رادیو آزادی گفت: "طبیعی است که پس از ممنوعیت آموزش، دختران با مشکلات روحی و روانی روبهرو شدند و من نیز یکی از آنان هستم. روزها و هفتههای بسیار سختی را پشت سر گذاشتم و با افسردهگی مواجه شدم."
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) میگوید که در پنج سال گذشته، ۲.۶ میلیون دختر در افغانستان از آموزش محروم شدهاند.
از سوی دیگر، روز چهارشنبه «۱۵ سپتمبر»، نمایندهگان شماری از کشورها در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد، بار دیگر محدودیتهای وضعشده از سوی طالبان بر زنان و دختران در افغانستان را محکوم کردند.
مایک والتز، نماینده دایمی ایالات متحده امریکا در سازمان ملل متحد در این نشست، از نقض حقوق بشر، بهویژه حقوق زنان و دختران در افغانستان، بهشدت انتقاد کرد.
بیشتر در این باره:
۴۳ کشور خواستار لغو فوری محدودیتهای طالبان بر حقوق زنان و دختران افغان شدنداو گفت: "تفاوت بزرگی وجود دارد میان اینکه طالبان تلاش میکنند در سازمان ملل متحد کرسی به دست آورند، اما در کشور خود به زنان اجازه نمیدهند با این سازمان کار کنند."
او افزود در افغانستان، یک پشک از یک زن افغان آزادی و حقوق بیشتری دارد.
جورجیت گانیون، معاون نماینده ویژه سرمنشی سازمان ملل متحد برای افغانستان و سرپرست یوناما، نیز در گزارش خود در این نشست گفت که طالبان به نگرانیهای افغانها و جامعه جهانی درباره کار و آموزش زنان و دختران افغان پاسخ مثبت ندادهاند.
او افزود: "محدودیتهای شدید بر زنان و دختران افغان همچنان ادامه دارد و آنان از بخشهای مختلف جامعه، حکومت و زندهگی عمومی دور نگه داشته شدهاند."
طالبان در پنج سال گذشته بارها گفته اند که حقوق زنان و دختران را در چارچوب شریعت اسلام تأمین کردهاند، اظهاراتیکه با انتقادهای فعالان زن و نهادهای مدافع حق آموزش به همراه بوده است.