همهچیز به میزان فشاری بستگی دارد که ایران حاضر است برای دستیابی به اهداف نظامی و جیوپولیتیک خود تحمل کندجیسن تووی
زیربناهایی که از پیش هم فرسوده بودند، در این حملات هدف قرار گرفتند، کارخانهها، فابریکههای فولاد، پلها و بنادر از کار افتادند. بدتر از آن، تأسیسات نفت و گاز نیز مورد هدف قرار گرفتهاند و محاصرهٔ امریکا بر تمام تردد به بنادر فعال ایران، تقریباً شاهرگ اصلی عایدات تهران یعنی پول نفت را قطع کرده است.
تحلیلگران میگویند که با کاهش ارزش پول ملی ایران به پایینترین سطح تاریخ در برابر دالر امریکایی و قطع اینترنت که کسبوکارها را فلج کرده، اکنون اقتصاد ایران وارد مرحلهای ناشناختۀ شده است.
جیسن تووی، معاون اقتصاددان ارشد بازارهای نوظهور در مؤسسهٔ «کپیتال ایکانامیکس» در لندن می گوید:
«اگر حکومت ایران امتیازاتی از امریکا برای رفع محاصره نگیرد، اقتصاد این کشور ناگزیر در وضعیت شدیداً رکود باقی خواهد ماند.»
تووی می افزاید: «در نهایت، همهچیز به میزان فشاری بستگی دارد که حکومت ایران حاضر است برای دستیابی به اهداف نظامی و جیوپولیتیک خود تحمل کند.»
براساس مرکز خبر رادیو آزادی، وضعیت تا حدی وخیم شده که مقامهای ارشد ایران دیگر نمیتوانند خسارات وارد شده را انکار کنند.
اگر محاصره ادامه یابد، ایران ناگزیر خواهد شد تا تولیدات نفت و گاز خود را کاهش دهددلگا خاتیناوغلو
براساس گزارشها، عبدالناصر همتی، رئیس بانک مرکزی ایران، از مسعود پزشکیان رئیسجمهور این کشور خواسته تا اقدامات فوری برای تامین ثبات اقتصاد، از جمله تامین دسترسی کامل به شبکۀ اینترنت و پیگیری توافق صلح با واشنگتن، را اتخاذ کند
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی حکومت ایران، مجموع خسارات وارده بر زیربناها، املاک مسکونی و تاسیسات تجارتی را ۲۷۰ میلیارد دالر اعلام کرده است. رقمی که حدود ۹ برابر تمام بودجهٔ عمومی سال ۲۰۲۵ میلادی ایران و معادل حدود ۶۰ درصد تولیدات اقتصادی این کشور است.
مقامهای ایرانی مصارف بازسازی ایران را تنها برای زیربناهای ملکی حدود ۳۰۰ میلیارد دالر تخمین کرده اند، در حالیکه مصارف اضافی ناشی از اختلال در اقتصاد، مانند از دست رفتن کسبوکارها و افزایش پرداختهای اجتماعی نیز بر آن افزوده خواهد شد.
غلامحسین محمدی، معاون وزارت کار ایران، گفته که تخمینهای ابتدایی نشان میدهد که این درگیری باعث از دست رفتن بیش از یک میلیون شغل شده و دو میلیون تن را بهطور مستقیم و یا غیرمستقیم بیکار ساخته است.
زمان وقوع این جنگ نیز به شدت آسیب بر بازار کار در ایران افزوده است.
بر اساس روزنامهٔ اقتصادی «دنیای اقتصاد»، فصل بهار معمولاً زمان اوج استخدامها است. پلتفورم «ایران تالنت» میگوید که در یک ماه معمولی بهار، حدود ۶۵ هزار فرصت کاری وجود دارد. ولی امسال، فرصتهای کاری ۸۰ درصد کاهش یافته؛ از هر پنج شغل در سال گذشته، اکنون چهار مورد آن از بین رفته است.
گر محاصرهٔ امریکا یک ماه دیگر ادامه یابد، تولیدات نفت ایران روزانه ۱.۲ میلیون بشکه کاهش خواهد یافتدلگا خاتیناوغلو
در بخش تقاضا نیز وضعیت به همان اندازه بحرانی است. در ۵ می، پلتفورم «جابویژن» ثبت بیسابقهٔ ۳۱۸ هزار تقاضا برای کار در یک روز را گزارش داد که ۵۰ درصد بیشتر از رکورد قبلی ۲۱۲ هزار بود. فاصله میان جویندگان کار و فرصتهای موجود کاری هرگز تا این حد زیاد نبوده است.
در همین حال، تحلیلگران میگویند که تخریب اقتصاد ایران با قطع اینترنت، تشدید یافته است.
قطع اینترنت، روزانه بین ۳۰ تا ۸۰ میلیون دالر به اقتصاد دیجیتال ایران خسارت وارد میکند، تجارت الکترونیک، لوژستیک و بخش تکنولوژی را نابود ساخته و فعالیت کارآفرینان کوچک کاملاً متوقف شده است.
در نشانهای دیگری از نگرانیهای رو به افزایش"اتحادیهٔ تولید و نشر محتوا" که نمایندهٔ کسبوکارهای دیجیتال در ایران است، خواستار دسترسی امن به شبکۀ اینترنت برای شهروندان این کشور شده است.
این اتحادیه در یک اعلامیهای محتاطانه در چهارم می گفت، با وصف حمایت از تصامیم حکومت ایران در شرایط اضطراری، هرگونه سیاست در این عرصه باید با مشارکت بخش خصوصی تدوین شود.
در اعلامیهای"اتحادیهٔ تولید و نشر محتوا" گفته شده است:
«معیشت میلیونها ایرانی که بر بنیادهای دیجیتال بنا شده، نباید بازیچهٔ منافع سیاسی جناحی باشد.»
ارزش"ریال" واحد پولی ایران نیز بهطور بی سابقه سقوط کرده و اکنون در بازار آزاد حدود ۱.۹ میلیون ریال در برابر دالر امریکایی معامله میشود که بیش از دو برابر قیمت آن نسبت به یک سال پیش است.
با مسدود شدن عایدات نفتی بهدلیل محاصرهٔ بحری امریکا و ناتوانی کسبوکارها در کسب عایدات به شمول مالیات، حکومت ایران با یک بحران در تأمین مالی روبهرو است.
دلگا خاتیناوغلو، کارشناس مسایل انرژی ایران در جمهوری آذربایجان، به رادیو فردا بخش ایران رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت که«اگر محاصره ادامه یابد، ایران ناگزیر خواهد شد تا تولیدات نفت و گاز خود را کاهش دهد، زیرا ظرفیت ذخیرهسازی آن در حال ختم شدن است.»
خاتیناوغلو تخمین کرده که اگر محاصرهٔ امریکا یک ماه دیگر ادامه یابد، تولیدات نفت ایران روزانه ۱.۲ میلیون بشکه کاهش خواهد یافت که«برای ایران بسیار دردناک خواهد بود.»
پیامدهای مالی تنها به کاهش تولیدات نفت و گاز ایران محدود نمیشود.
مجید سلیمی بروجنی، اقتصاددان ایرانی، در روزنامهٔ «جهان صنعت» هشدار داده که افزایش احتمالی عایدات نفت بهدلیل بالا رفتن قیمت آن در زمان بسته شدن تنگهٔ هرمز یک امر موقتی است و مصارف بازسازی پس از جنگ بهمراتب بیشتر از آن خواهد بود.
سلیمی بروجنی استدلال کرده که با نبود منابع عایدات قابل اتکا، تأمین کسر بودجه از طریق چاپ پول که عملاً به معنی افزایش پول نقد است، ممکن تنها گزینهٔ باقیمانده باشد؛ مسیری که خطر تشدید تورم را در ایران پی دارد که همیناکنون از ۷۰ درصد فراتر رفته است.
