ریچارد بنیت در کنفرانس اسما جهانگیر شنبه ۱۸ دلو در شهر لاهور پاکستان گفته بر بنیاد قوانین حقوق بشر بینالمللی، تمامی تصمیمهای که به کودکان مربوط میشود باید بر اساس اصل «منافع عالی کودک» اتخاذ شود؛ اصلی که به باور او، در روندهای سریع و گستردهٔ بازگشت مهاجران، بهسختی رعایت میشود.
بنیت افزوده است:
" کودکان بهگونهٔ عمیق از این وضعیت آسیب میبینند. بازگشتها آموزش را مختل میکند، میزان رویآوری به کار کودکان و ازدواجهای زودهنگام را افزایش میدهد و خطر قاچاق و بهرهکشی را تشدید میکند."
گزارشگر ویژهٔ سازمان ملل همچنان تأکید کرده که پیش از اتخاذ هرگونه تصمیم برای بازگرداندن مهاجران افغان، انجام یک ارزیابی فردی، عادلانه و مؤثر در مورد میزان خطر ضروری است
بهویژه در مواردی که اخراج افراد آنان را در معرض آسیبهای قابل پیشبینی و جبرانناپذیر حقوق بشری قرار میدهد.
در همین حال، شماری از مهاجران بازگشته از پاکستان نیز از پیامدهای ناگوار این روند سخن میگویند.
حمیدالله، یکی از افغان های که اخیراً از پاکستان بازگشته و در ولایت هلمند زندگی میکند، در صحبت با رادیو آزادی گفت که توان پرداخت هزینه کتابچه و قلم و سایر موارد ضروری برای مکتب فرزندانش را ندارد.
"ما پیسه نداریم که خود را زنده نگهداریم، برای مکتب اولادها از کجا پیسه پیدا کنیم؟ در پاکستان هر دو پسرم مکتب میرفتند؛ یکی صنف چهار بود و دیگری صنف پنج. اینجا که ما را اخراج کردند، تا هنوز در خانه نشستهاند و نتوانستیم آنها را شامل مکتب کنیم، توانش را نداریم."
ثناگل باشنده ولایت لغمان که شش فرزند دارد میگوید فرزندانش پس از بازگشت از پاکستان از آموزش محروم شده اند.
اولادهایم نه در مکتب شامل شدهاند و نه به مکتب میروند؛ در خانه نشستهاند
مریض هستند و حتی پول دوا هم نداریم. وضعیت خیلی خراب است؛ خانه نداریم و چهار دیواری که میسازیم، باران خرابش میکند."
همچنان، یک افغان دیگر بازگشته از پاکستان در کندهار که نخواست نام و صدایش در گزارش نشر شود، به رادیو آزادی گفت که پس از بازگشت به افغانستان، به دلیل مشکلات شدید اقتصادی و نبود فرصت های آموزشی، ناچار شده دختر پانزده ساله خود را به نکاح مردی در آورد.
این افراد میگویند که پیش از اخراج از پاکستان، باید زمان بیشتری به آنان داده میشد تا بهگونهٔ درست برای بازگشت به افغانستان آماده میشدند و برای سرپناه، معیشت و آیندهٔ فرزندانشان تصمیم میگرفتند.
از سال های گذشته به اینسو میلیون ها افغان به پاکستان مهاجرت کرده اند و پس از تسلط دوبارهٔ طالبان بر افغانستان، نیز شماری زیاد از افغان ها به دلایل آنچه که مشکلات اقتصادی، بیکاری، ناامنی و محدودیتها بر آموزش دختران خوانده اند، به پاکستان رفته اند.
اما حکومت پاکستان در ماه سپتمبر سال ۲۰۲۳ تصمیم گرفت روند اخراج مهاجران افغان را در چند مرحله آغاز کند؛ روندی که تنها در سال گذشتهٔ میلادی منجر به اخراج بیش از یک میلیون افغان از آن کشور شد.
حکومت طالبان پیش از این گزارش های سازمان های بین المللی در بارهٔ آزار و اذیت مهاجران بازگشته افغان را جانبدارانه خوانده گفته که در آن واقعیتها و اصل بازگشت مصون و با عزت میلیونها افغان نادیده گرفته شده است.
سازمانهای بینالمللی مدافع حقوق بشر و سازمان ملل متحد، با محکومکردن اخراج مهاجران افغان از پاکستان و ایران، این اقدام را نقض تعهدات بینالمللی این کشورها در قبال پناهندگان دانسته و هشدار دادهاند که این روند جان افراد آسیبپذیر را به خطر انداخته و حمایتهای انسانی را تضعیف میکند.