بسته ماندن درازمدت دروازه تورخم در خط دیورند، در کنار وارد کردن خسارات گسترده به تجارت میان افغانستان و پاکستان، زندگی کارگران روزمزد و صاحب کسبوکارهای کوچک در این گذرگاه را نیز با چالشهای جدی روبهرو کرده است؛ کسب و کار کسانی را آسیب زده که تنها منبع درآمد و تأمین معیشت خانوادههایشان به فعالیتهای اقتصادی در این محل وابسته بود.
رحمتالله، باشنده ولسوالی مومندره ولایت ننگرهار که پیشتر در تورخم کار روزمزد انجام میداد، میگوید روزانه از این راه هزینههای خانوادهاش را تأمین میکرد، اما اکنون نبود کار همه امور زندگی او را مختل کرده است.
در اینجا در تورخم شمار زیادی از مردم مشغول کار بودند. من خودم یک کراچی داشتم و روی آن میوه خشک میفروختم و از همین راه نیازهای خانوادهام را برآورده میکردم؛ اما پس از بسته شدن دروازه تورخم اکنون بیکار شدهام.
«در اینجا در تورخم شمار زیادی از مردم مشغول کار بودند. من خودم یک کراچی داشتم و روی آن میوه خشک میفروختم و از همین راه نیازهای خانوادهام را برآورده میکردم؛ اما پس از بسته شدن دروازه تورخم اکنون بیکار شدهام. افراد زیادی مانند من که در اینجا کاروبار داشتند، همگی با مشکلات اقتصادی روبهرو شدهاند.»
شماری از دکانداران بازار تورخم نیز میگویند که با بسته شدن دروازه، کسب و کار آنان تقریباً به حالت رکود کامل درآمده است.
گلآباد خان شینواری، باشنده ننگرهار که پیش از این در شهرک تورخم یک هوتل داشت، به رادیو آزادی گفت که پیش از بسته شدن دروازه وضعیت اقتصادش خوب بود، اما اکنون از بیکاری رنج میبرد.
«من در تورخم یک هوتل داشتم که خودم و دو فرزندم در آن مشغول کار بودیم، اما پس از بسته شدن دروازه اکنون بیکار شدهایم و حتی برای یک لقمه نان درمانده ایم.»
این در حالی است که پس از بازگشت دوباره طالبان به قدرت در افغانستان، گزارشهای متعددی درباره افزایش فقر و بیکاری در این کشور منتشر شده است. با این حال، زیان اقتصادی ناشی از بسته شدن دروازه تورخم تنها به این سوی خط دیورند محدود نمیشود، بلکه در آن سوی خط نیز شمار زیادی از باشندگان لندی کوتل که بخش عمده زندگی و معیشتشان به تورخم وابسته بود، با مشکلات مشابهی مواجه شدهاند.
شماری از باشندگان لندی کوتل میگویند صدها تن از مردم محل در آنجا کار میکردند، اما اکنون به دلیل بسته شدن دروازه، درآمدهای آنان بهگونه بیسابقهای کاهش یافته است.
شاهد خان، باشنده منطقه لواړگی در ایالت خیبرپختونخوا، به رادیو آزادی گفت که بازار تورخم برای مردم هر دو سوی خط یک منبع مهم درآمد به شمار میرفت.
بیشتر کاروبار مردم لندی کوتل در تورخم جریان داشت. برخی کراچی داشتند، برخی دکانداری میکردند و عدهای دیگر به کارهای مختلف مشغول بودند.
او گفت: «بیشتر کاروبار مردم لندی کوتل در تورخم جریان داشت. برخی کراچی داشتند، برخی دکانداری میکردند و عدهای دیگر به کارهای مختلف مشغول بودند؛ اما اکنون همه با مشکلات جدی روبهرو هستند. ما از حکومتها میخواهیم که مشکلات را از راه گفتوگو حل کنند و این دروازه دوباره باز شود.»
دروازه تورخم که در حال حاضر تنها بهصورت یکطرفه برای خروج مهاجران افغان از پاکستان به افغانستان باز است، در ماه اکتوبر سال گذشته پس از افزایش تنشها و درگیریها میان نیروهای طالبان و نیروهای پاکستانی، از سوی پاکستان بروی هرگونه رفتوآمد و تجارت بسته شد؛ اقدامی که بازرگانان و باشندگان محلی هر دو طرف را متضرر ساخت.
چند روز پیش، ضیاءالحق سرحدی، معاون اتاق مشترک تجارت و صنایع افغانستان و پاکستان، در یک نشست خبری در پشاور گفت که بسته ماندن دروازه تورخم تأثیر عمیقی بر فعالیتهای ترانزیتی منطقه و معیشت مردم گذاشته است.
او گفت که در نزدیک به ده ماه گذشته، در نتیجه بسته ماندن دروازه تورخم، تاجران پاکستانی حدود یک میلیارد دالر زیان دیدهاند.
به گفته او، صادرات سالانه پاکستان به افغانستان حدود ۱.۵ میلیارد دالر و صادرات سالانه افغانستان به بازارهای پاکستان نزدیک به ۸۰۰ میلیون دالر بوده است؛ اما به دلیل بسته شدن راهها، این روند بهطور کامل متوقف شده است.
پیش از این نیز شماری از تاجران خیبرپختونخوا در یک نشست خبری گفته بودند که بسته شدن راهها هزاران نفر را، چه بهصورت مستقیم و چه غیرمستقیم، بیکار ساخته است.
آنان هشدار داده بودند که افزایش بیکاری، بهویژه در ایالت خیبرپختونخوا، تأثیر منفی بر وضعیت اقتصادی و ثبات اجتماعی گذاشته و نگرانیها درباره ناامنی و بیثباتی در منطقه را نیز افزایش داده است.
این تاجران خواستار بازگشایی هرچه سریعتر دروازه شدهاند، اما کابل و اسلامآباد، با وجود آنکه درباره تنشهای ایجادشده در قطر، استانبول، عربستان سعودی و چین گفتوگوهایی انجام دادند و انتظار میرفت که در نتیجه این مذاکرات تمامی گذرگاههای خط دیورند بازگشایی شود، تاکنون در این زمینه پیشرفتی حاصل نشده است.
هرچند دروازه تورخم از سوی پاکستان مسدود بود ؛اما حکومت طالبان نیز اعلام کرد که در مورد بازگشایی راهها در امتداد خط دیورند، از جمله گذرگاه تورخم، تنها زمانی اجازه خواهد داد که پاکستان تضمین بدهد این مسیرها در زمان بروز اختلافات سیاسی بسته نخواهند شد.
دروازه تورخم یکی از مهمترین مسیرهای رفتوآمد مسافران و تجارت میان افغانستان و پاکستان به شمار میرود.
همچنین تورخم کشورهای آسیای مرکزی و آسیای جنوبی را نیز به یکدیگر وصل میکند.
