از بازداشت زنان تا محرومیت از آموزش؛ یوناما موارد تازه نقض حقوق بشر را مستند کرده‌است

هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در تازه‌ترین گزارش خود، تصویر نگران کننده‌ی از وضعیت حقوق بشر در افغانستان ارائه کرده و گفته است که زنان و دختران همچنان با محرومیت گسترده از حقوق و آزادی‌های اساسی روبه‌رو هستند.

یوناما در این مجموعه‌ی از گزارش‌های جداگانه خود در مورد وضعیت حقوق بشری در افغانستان که از ماه اپریل تا جون ۲۰۲۶ میلادی را تحت پوشش قرار داده و روز سه شنبه (6 اسد) منتشر شد، موارد جدیدی از نقض حقوق بشر در افغانستان را مستند کرده و گفته است که محدودیت‌های طالبان بر زنان و دختران، از جمله در زمینه آموزش، کار، پوشش و آزادی‌های اساسی، همچنان ادامه دارد.

به‌گفته یوناما، این گزارش براساس نظارت بخش حقوق بشر این اداره و در مطابقت با مأموریت یوناما از جانب شورای امنیت سازمان ملل متحد، ترتیب شده‌است.

در این گزارش یوناما، در زمرۀ تخطی‌های حقوق بشری در افغانستان، روی محدویت‌های وضع شده بر پوشش زنان نیز تمرکز شده که از ۶ تا ۸ جون، مقامات امر به معروف و نهی از منکر طالبان در هرات، حداقل ۳۰ زن را به اتهام عدم رعایت حجاب اعلام شده از سوی این گروه، دستگیر کردند.

در گزارش همچنین از "اصول‌نامه تفریق زوجین" یاد شده که بر اساس آن مردان همچنان از حق یک جانبۀ طلاق برخوردار اند.

یوناما می‌افزاید که طی این مدت، امتحانات کانکور ورود به پوهنتون‌ها نیز از سوی حکومت طالبان دایر شد و در مجموع ۱۲۰ هزار داوطلب مرد در آن شرکت کردند، اما هیچ زن یا دختری در آن حضور نداشت.

در گزارش همچنان مواردی مستندسازی شده که مسئولان ادارۀ امر به معروف و نهی از منکر طالبان برای نظارت از تطبیق مقررات وضع شده از سوی آن‌ها از مکاتب بازدید کرده‌اند و در شهر هرات از ورود شماری از معلمان زن که به‌گفتۀ آن‌ها پوشش لازم به تن نداشتند، مانع شده و هشدار داده‌اند که اگر در آینده آن‌ها چادر نپوشند، از وظایف‌شان برکنار خواهند شد.

طالبان تا هنوز در مورد این گزارش هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) ابراز نظر نکرده‌است.

اما زنان و دختران در افغانستان همواره روایت‌های تکان‌دهندۀ از زنده‌گی زیر سایۀ این محدودیت‌ها و ممنوعیت‌ها داشته اند.

"به خدا قسم که همین حالا یک لقمه نان نداریم که بخوریم. خودم بیوه زن هستم و شش کودک خردسال دارم، کسی نیست کمک کند. سابق یک کار و بار می‌توانستم بکنم، اما حالا آنهم ممکن نیست، نمی‌دانیم چه کنیم."

در حدود پنج سالی‌که از تسلط دوبارۀ طالبان بر افغانستان می‌گذرد، به هزاران همچو پیام در مورد محدویت‌های وضع شده و تخطی‌های حکومت طالبان از حقوق بشری زنان و دختران افغان در پیام‌گیر رادیو آزادی گذاشته شده و این روند ادامه دارد.

منیژه بهره استاد پوهنتون و پژوهش‌گر حقوق بشر هم می‌گوید: "در شرایط فعلی چند حق اساسی و مهم زنان در افغانستان به صورت معلق باقی مانده؛ از جمله حق تعلیم، تحصیل و کار زنان، حق مشارکت سیاسی زنان و حق فعالیت‌های اقتصادی زنان جز عمده‌ترین موضوعاتی است که در شرایط فعلی به گونه معلق قرار دارد."

طالبان ادعا می‌کنند که حقوق بشری زنان و دختران در افغانستان بر اساس شریعت اسلامی تأمین شده، اما فعالان حقوق بشر، در این مورد دیدگاه متفاوت دارند.

سارا رحمانی خبرنگار و فعال حقوق بشر می‌گوید: "زنان در افغانستان، امروز اصلاً حقی ندارند، دیده می‌شود که این محدویت‌ها آسیب جدی به مردم افغانستان وارد کرده و دارد به جامعه، کشور، اقتصاد و همۀ عرصه‌های زنده‌گی اثر می‌گذارد. به هیچ وجه نمی‌توان زن را از افغانستان حذف کرد. من نمی‌دانم که این‌ها (طالبان) از کدام حق و حقوق صحبت می‌کنند."

گزارش تازۀ یوناما و روایت‌های زنان افغان نشان می‌دهد که با وجود تأکید طالبان بر تأمین حقوق زنان، محدودیت‌های گسترده بر آموزش، کار، آزادی‌های فردی و مشارکت اجتماعی همچنان ادامه دارد، وضعیتی‌که نگرانی نهادهای بین‌المللی و مدافعان حقوق بشر را بیش از پیش افزایش داده و زنان افغان را همچنان در انتظار بازگشت ابتدایی‌ترین حقوق و آزادی‌هایشان نگه داشته است.