سازمان گزارشگران بدون مرز به مناسبت پنجمین سال حاکمیت طالبان میگوید که این گروه به اقدامات سرکوبگرانه علیه خبرنگاران ادامه دادهاست.
این سازمان میگوید طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، برای محدود کردن آزادی مطبوعات، بیش از ۲۰ فرمان در سطح کشور و شمار زیادی فرمان دیگر در سطح ولایتها صادر کردهاند.
سازمان گزارشگران بدون مرز میگوید فضای رسانهای روزبهروز محدودتر میشود، انتقاد از حکومت طالبان و بحثهای سیاسی ممنوع شده، زنان با محدودیتهای گسترده مواجه اند و نشر تصاویر موجودات زنده نیز ممنوع شدهاست.
این سازمان میگوید مجموعهی از دستورالعملها، فرمانها و اوامر شفاهی که از سوی مقامهای طالبان بهصورت کتبی یا شفاهی ابلاغ میشوند، محیط رسانهای افغانستان را بهشدت محدود کردهاند.
فرمانها و اوامر شفاهی محیط رسانهای افغانستان را بهشدت محدود کردهاند.
سازمان گزارشگران بدون مرز میگوید در جنوری ۲۰۲۶، یک گام مهم دیگر زمانی برداشته شد که حکومت طالبان اصولنامهٔ جزایی محاکم را دور از چشم رسانهها نافذ کرد و جزئیات آن بعداً از طریق یک سند افشاشده به رسانهها راه یافت.
این سازمان میگوید هرچند در این قانون بهگونهٔ مستقیم از مطبوعات نام برده نشده، اما هیچ مصونیت ویژهی برای کارکنان رسانهای در نظر نگرفته و آنان را نیز از احکام آن مستثنی نکردهاست.
آرشیف، دو تن از خبرنگارانی که در سپتمبر ۲۰۲۱ از قید طالبان رها شدند و از سوی آنان لتوکوب شده بودند.
از همین رو، خبرنگاران و کارکنان حرفهای رسانهها با تهدیدهای قانونی و مجازاتهای سنگین، از جمله حبس، مواجه اند.
حامد عبیدی، رئیس سازمان حمایت از رسانههای افغانستان (امسو)، در مورد گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز به رادیو آزادی گفت که بر اساس شاخصهای آزادی مطبوعات، افغانستان در میان پنج کشوری قرار دارد که وضعیت آزادی مطبوعات در آنها بسیار نگرانکننده توصیف شدهاست: "انتقاد در نظام فعلی افغانستان جرم پنداشته میشود و هرگونه محتوای انتقادی پیگرد دارد و به همین دلیل هم است که خبرنگاران بدون کدام دلیل، زمانیکه یک محتوای انتقادی تولید میکنند، بازداشت میشوند و بدون کدام دلیل، حتی در برخی موارد شکنجه میشوند. سیستم رسانهای افغانستان یا نظام مطبوعاتی افغانستان در پنج سال گذشته یک نظام مطبوعاتی استبدادی بوده و افغانستان دارد نظام مطبوعاتی استبدادی را تجربه میکند. اصلاً هیچ اصل و هیچ شاخصی از آزادی بیان در افغانستان دیده نمیشود."
از سوی دیگر، مینه اکبری، خبرنگار افغان، گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز را مثبت و امیدبخش برای خبرنگاران افغان دانسته است.
فعالیت رسانهای در افغانستان به اندازهی محدود شده که خبرنگاران حتی در شبکههای اجتماعی نیز نمیتوانند آزادانه حرف دل خود را بیان کنند
او میگوید که فضای فعالیت رسانهای در افغانستان به اندازهی محدود شده که خبرنگاران حتی در شبکههای اجتماعی نیز نمیتوانند آزادانه حرف دل خود را بیان کنند: "چیزهای بر آنان تحمیل میشود که حتی حق ندارند دربارهٔ آن صحبت کنند. در رسانهها که نمیتوانند حقایق را بیان کنند، در حسابهای شخصی خود در فیسبوک، تویتر (اکس)، انستاگرام و دیگر شبکههای اجتماعی نیز اگر از حکومت کنونی انتقاد کنند، پیشنهادی ارائه کنند یا دربارهٔ حکومت طالبان حرفی بزنند، به دلیل ترس از طالبان نمیتوانند این کار را انجام دهند."
آرشیف، محدودیت طالبان بر شماری از صفحات و وبسایت های رسانههای اجتماعی در افغانستان
سازمان گزارشگران بدون مرز میگوید طالبان در پنج سال گذشته بهگونهٔ منظم افغانستان را به «زندان اطلاعات» تبدیل کردهاند، هر فرمان جدید، فضای فعالیت را برای خبرنگاران و رسانههای مستقل تنگتر کرده، انتقاد ممنوع شده، سانسور بهگونهٔ رسمی قانونی شده، خبرنگاران زن تقریباً از رسانهها حذف شدهاند، با مجرم شناختن کارکنان حرفهای رسانهها و مقامهای طالبان تلاش کردهاند کنترول کامل بر جریان اطلاعات داشته باشند.
این سازمان از طالبان میخواهد تمام قوانین و مقرراتی را که آزادی رسانهها را محدود میکنند، لغو کنند و میافزاید که صدها خبرنگار افغان برای فرار از این سرکوب، نجات جان خود و ادامهٔ فعالیت حرفهایشان مجبور شدهاند کشور را ترک کنند.
صدها خبرنگار افغان برای فرار از سرکوب، نجات جان خود و ادامهٔ فعالیت حرفهایشان مجبور شدهاند کشور را ترک کنند.
این سازمان همچنین از کشورهای که به کارکنان رسانهای پناه دادهاند خواسته است این خطرات را درک کنند، از بازگرداندن اجباری آنان خودداری کنند و امنیتشان را تضمین نمایند.
حکومت طالبان در افغانستان تا کنون در مورد این گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز واکنشی نشان نداده، اما پیش از این گفته بود که در چارچوب شریعت اسلامی و منافع ملی، به حمایت از فعالیت رسانهها و خبرنگاران متعهد است.