مقامهای پاکستانی کمپاین جدید دستگیری افغانها را «عملیات» علیه خارجیهای مینامند که بهگفتهٔ آنها، اسناد قانونی اقامت ندارند.
گروهی از داکتران افغان که در شفاخانهٔ نشتر شهر ملتان در دورهٔ تخصص مصروف آموزش بودند و برای تمدید ویزههایشان درخواست داده بودند، ناگهان روز چهارشنبه (۲۴ سرطان)، برای اخراج به تورخم منتقل شدند.
یکی از آنها که نخواست نامش افشا شود، به رادیو آزادی گفت که آنان در مجموع ۱۵ تن به شمول یک زن بودند: "ما را به این بهانه خواستند که با ما مصاحبه میکنند. ما برای تمدید ویزه درخواست داده بودیم. به ما گفتند بیایید، کار ویزههای شما را تنظیم میکنیم، اسناد خود را بیاورید تا بررسی کنیم. وقتی رفتیم، اسناد را بررسی کردند. در آخر به ما گفتند، بیرون شوید. وقتی بیرون رفتیم، موترها ایستاده بودند و گفتند سوار شوید."
آرشیف، پروسه بایومتریک مهاجرین افغان در پاکستان برای تشخیص مهاجرین غیر قانونی
اسلامآباد دهم ماه جولای را آخرین مهلت تعیین کرده بود تا آن دسته از افغانهای که بهگفتهٔ آنان اسناد قانونی اقامت ندارند، پاکستان را ترک کنند.
هزاران خانوادهٔ افغان که در مورد آیندهٔشان نگرانی عمیقی دارند، به دلیل کمپاین جدید حکومت پاکستان در حال بازگشت به افغانستان هستند.
هزاران خانوادهٔ افغان به دلیل کمپاین جدید حکومت پاکستان در حال بازگشت به افغانستان هستند.
این اقدام در حالی صورت میگیرد که در کشورهای مختلف جهان نیز فشار بر افغانهای پناهجو افزایش یافته و آنها مجبور میشوند دوباره به افغانستان بازگردند.
تنها از پاکستان، از زمانیکه در اکتوبر سال ۲۰۲۳ میلادی سیاست اخراج افغانان اعلام شد، بیش از دو و نیم میلیون افغان به افغانستان برگشته، یا اخراج شدهاند.
اسلامبادشاه، باشندهٔ منطقهٔ جمرود در خیبر پختونخواه پاکستان و رضاکار خیریه که برای خانوادههای بازگشت کننده در گذرگاه تورخم غذای رایگان، دوا و سایر نیازهای ابتدایی فراهم میکند، میگوید: "هر روز بین ۴۰۰ تا ۶۰۰ خانواده از طریق تورخم به افغانستان عبور میکنند."
تورخم مهمترین گذرگاه سرحدی میان افغانستان و پاکستان است.
آرشیف، گذرگاه مسدود شده تورخم
اسلامبادشاه که فعالیت خیریهٔ خود را با کمکهای مردمی پیش میبرد، میگوید بسیاری از خانوادههای بازگشت کننده کارتهای ثبت سازمان ملل متحد را دارند، اما مقامهای پاکستانی اکنون فقط به افغانهای اجازهٔ ماندن را میدهند که در پاسپورتشان ویزهٔ معتبر تحصیلی، تجارتی، سیاحتی یا نوع دیگری از ویزهٔ قانونی داشته باشند.
- «آیندهٔ نامعلوم در انتظار ماست»
ضیاالرحمن ۳۶ ساله که در ۱۳ جولای همراه با خانوادهاش به کمپ مؤقت حمزه بابا در تورخم رسیدهاست، میگوید که او و برادرانش در پاکستان متولد شدهاند و اکنون به کشوری فرستاده میشوند که هیچ شناختی از آن ندارند.
او به رادیو آزادی گفت: "نه فرزندان من و نه فرزندان برادرانم هیچگاه به افغانستان نرفتهاند. ما به سوی آیندهی نامعلوم روان هستیم؛ نمیدانیم آیا کار پیدا خواهیم کرد یا نه و آیا کودکان ما به مکتب خواهند رفت یا نه.
آرشیف، کاروان بازگشت کنندهگان افغان از پاکستان به افغانستان
- وضعیت مهاجران افغان در پاکستان دشوارتر از همه است
در سراسر جهان، شماری زیادی از افغانها یا از سوی کشورهای میزبان مجبور به بازگشت شدهاند، یا به دلیل تهدیدها، آزار و فشارها ناچار شدهاند دوباره به افغانستان برگردند.
اما به باور بسیاری از تحلیلگران، دشوارترین وضعیت در پاکستان به وجود آمده است.
جنگهای چند دههای در افغانستان میلیونها افغان را به پاکستان مهاجر ساخت. بر اساس برآوردهای اسلامآباد، پیش از اگست ۲۰۲۱ حدود یکونیم میلیون مهاجر ثبتشدهٔ افغان در پاکستان زندهگی میکردند.
پس از به قدرت رسیدن دوبارۀ طالبان در افغانستان،بیش از نیم میلیون افغان دیگر به پاکستان رفتند.
پس از به قدرت رسیدن دوبارۀ طالبان در افغانستان، بیش از نیم میلیون افغان دیگر نیز به پاکستان رفتند.
- روابط پاکستان و طالبان
پاکستان و طالبان سالها متحدان غیررسمی به شمار میرفتند، اما پس از سال ۲۰۲۱ روابط آنها پر تنش شدهاست.
آرشیف، حضور نیروهای طالبان در نزدیکی خط دیورند پس از درگیریها با نیروهای پاکستانی
اسلامآباد طالبان را متهم میکند که به اعضای تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) در افغانستان پناه دادهاند و آنها از آنجا حملات علیه پاکستان انجام میدهند.
طالبان این اتهامات را رد کرده و میگویند به هیچکس اجازه نخواهند داد از خاک افغانستان علیه کشور دیگر استفاده کند.
در اکتوبر سال ۲۰۲۵، پاکستان حملات هوایی در داخل افغانستان انجام داد که در پی آن درگیریهای خونین سرحدی رخ داد، به هر دو طرف تلفات جانی وارد شد و به زیربناها آسیب رسید.
پس از آن پاکستان راهها و گذرگاهها با افغانستان را بست و روند اخراج افغانها را سرعت بخشید.
پاکستان کارتهای «ایسیسی» و اسناد «پی او آر» را نیز بیاعتبار اعلام کردهاست.
- اسناد مهاجران نیز بیاعتبار شد
پاکستان در تازهترین اقدام، کارتهای تابعیت افغانان (ایسیسی) و اسناد ثبت مهاجران (پی او آر) را نیز بیاعتبار اعلام کردهاست.
آرشیف، اخراج دارندهگان افغان کارتهای «پی او آر» از پاکستان به افغانستان
پیش از این، هر دو سند به افغانها اجازهٔ اقامت قانونی در پاکستان را میداد، اما اکنون پاکستان فقط آن دسته از افغانها را قانونی میداند که ویزهٔ معتبر داشته باشند.
- تجارت نیز متوقف شدهاست
اخراج گستردهٔ افغانها بحران بشری را در افغانستان نیز ایجاد کردهاست، زیرا تعداد بازگشت کنندهگان از توانایی امکانات محلی فراتر رفته و بسیاری از خانوادهها با مشکلات شدید اقتصادی روبهرو شدهاند.
بیشتر افغانان بازگشته میگویند از ترس حملات و بازرسیهای پولیس، تجارتهای خود را بسته و داراییهای شان را به قیمت بسیار پایین فروخته اند.
بیشتر افغانان بازگشته تجارتهای خود را بسته و داراییهای شان را به قیمت بسیار پایین فروخته اند.
بازار «بورد» در پشاور که یکی از بزرگترین مراکز تجارتی مهاجران افغان به شمار میرود و حدود پنج هزار دکان در آن فعالیت میکند، اکنون علاوه بر کمبود مشتریان، با گزمۀ دوامدار پولیس نیز روبهرو است.
یک دکاندار افغان که نخواست نامش افشا شود، گفت: "ما پاکستانیهای محلی را استخدام کردهایم تا هنگام حملات پولیس از دکانها مراقبت کنند. وقتی پولیس میآید، ما خود را پنهان میکنیم و تجارت را به آنها میسپاریم. این کار تا اکنون راه نجات ما بوده، اما شاید مدت زیادی دوام نکند."
آرشیف، شماری از مهاجرین افغان در یک بازار افغانها در پشاور
- «زحمت ۴۰ سالهٔ ما از بین میرود»
ذاکر ایاز، یک تاجر دیگر افغان، میگوید خانوادهاش حدود ۴۰ سال پیش، در آغاز جهاد افغانستان بر ضد اتحاد جماهیر شوروری سابق به پاکستان مهاجر شد و او از ۲۵ سال گذشته در پشاور تجارت مؤفقی داشته است.
او میگوید: "گاهی به افغانستان میروم، اما میخواهم در پاکستان بمانم. اکنون مجبور هستیم تجارت خود را ببندیم، درحالیکه هیچ نشانهی از آیندۀ روشن دیده نمیشود."